Geroepen tot ontmoeting en zending

Dierbare broeders en zusters,

het avondgebed heeft ons samengebracht op deze plaats die Parijs al eeuwenlang, meer dan welke andere ook, uitnodigt de blik naar de hemel te richten. Zeven jaar zijn verstreken sinds de hele wereld met ingehouden adem toekeek hoe de kathedraal door een verschrikkelijke brand werd omhuld. Ook toen richtten wij onze blik omhoog, verbijsterd, en beseften wij hoe ontoereikend de mens is tegenover het onvoorziene. Die pijn was niet alleen die van de katholieken. In dat dramatische uur beseften wij dat Notre-Dame meer is dan een monument. De gezamenlijke inzet voor de wederopbouw en de pracht van het resultaat dat wij vandaag zien, maken duidelijk dat hier het hart van een volk klopt. Hier bevinden wij ons in het levende centrum van een beschaving, waar verleden en toekomst elkaar omarmen en hemel en aarde elkaar ontmoeten.

Ik heb ernaar verlangd u te ontmoeten op deze symbolische plaats van de Kerk in Frankrijk. Het was voor mij een vreugde om zo-even de drempel ervan over te gaan, zoals elke dag duizenden broeders en zusters doen die vanuit de hele wereld hierheen komen. Alleen al het binnengaan brengt ons oog in oog met een schoonheid die tot ons onrustige hart spreekt en het tot vrede roept. Door deze ruimte opnieuw aan de hele mensheid terug te geven, heeft men terecht ingezien hoe iedere bezoeker zich kan laten vernieuwen door wat hij ziet, hoort en ervaart. De publieke, kerkelijke en private instellingen die betrokken waren bij de restauratie van Notre-Dame, hebben elk met hun eigen bijdrage meegewerkt aan het opnieuw tot leven brengen van de culturele, existentiële en spirituele wegen die de kathedraal opent. In deze context heeft de Kerk haar taak niet alleen verstaan als het bewaren van wat er is, maar ook als een opdracht tot creativiteit: de traditie levend houden met de durf van wie gelooft en zich richt op de Hoop. Daarvoor wil ik de aartsbisschop, zijn medewerkers en de diocesane gemeenschap van Parijs danken. Zij hebben ook een pastorale weg van eerste verkondiging en christelijke initiatie uitgedacht die voor iedereen toegankelijk is. Een zichtbaar teken daarvan is de doopvont, die men bij de ingang ontmoet als een zegen en een uitnodiging.

De wederopbouw van de kathedraal werd een gelegenheid tot ontmoeting, waardoor de ruimte voor gastvrijheid en deelname ruimer werd dan de grenzen van het kerkelijk behoren. Dierbare bisschoppen, priesters, diakens, gewijde personen en seminaristen van Frankrijk: laat u inspireren door wat hier is gebeurd! Stel boven alles de Evangelii gaudium, de vreugde van het Evangelie, en dus die missionaire bekering waarvan paus Franciscus vanaf zijn eerste apostolische exhortatie[4984|+0] getuigenis heeft afgelegd.

Uit de Brief aan de Galaten hebben wij gehoord waarom wij niet bang hoeven te zijn: «God zond zijn Zoon" (Gal. 4, 4) [b:Gal. 4, 4]. Hij zond Hem onder ons, in deze wereld van ons! In de tekst van Paulus beschrijft dit werkwoord een werkelijk, historisch gebeuren en geen ideale omstandigheden. Christenen vluchten niet weg voor de complexiteit, omdat God zelf hen geroepen heeft zijn Zoon te volgen in een wereld die al bewoond is, al in beweging is en al getekend is door zowel de ellende als de goedheid van mensen. De weg van het kruis openbaart zeker de duisternis die door onze wereld heen loopt, maar nog fundamenteler openbaart hij Gods liefde die de dood overwint.

De kruisvormige plattegrond van de kathedraal, waar steen en licht samensmelten, roept de ontmoeting tussen aarde en hemel op. Zij verzamelt en ordent de gebeurtenissen van de geschiedenis, verweven met menselijke vreugde en menselijk lijden. Zij houdt die samen in een symbolische dynamiek, waarin verschillende uitdrukkingsvormen samen een levende taal worden en tot eenheid komen.

Dierbare vrienden, uit de Menswording – «God zond zijn Zoon» – vloeit de identiteit voort van de Kerk, die geroepen is altijd een Kerk “die naar buiten treedt” te zijn. Als leerlingen van Christus weten jullie goed dat de christelijke gemeenschap geen enclave is waarin men zich terugtrekt om zich tegen zijn eigen tijd te beschermen. Integendeel, zoals de oude kathedralen biedt zij zich aan als een ruimte van gastvrijheid, respect, openbaring en betekenis voor iedereen. Daarin ligt de kracht van een levende Kerk: de periferie verwelkomen die al in haar eigen hart aanwezig is, de verre mens die in werkelijkheid al nabij is, en de vreemdeling in wie Christus al aan onze deur klopt.

Als Notre-Dame in het hart van Parijs het teken is van zo’n ontmoeting, dan zullen des te meer de andere steden en streken van Frankrijk, ook de meest afgelegen en landelijke gebieden, veranderd worden door een eenvoudige en welwillende missionaire aanwezigheid. Zo’n aanwezigheid kan helpen culturele verschillen met elkaar te verzoenen en de wonden in onze samenlevingen te genezen. Van de noordelijke kusten tot aan de Middellandse Zee, van de gebieden in het binnenland tot de overzeese departementen: wees een levende, veelvormige en nabije Kerk.

Een gebrek aan middelen verhindert de zending niet, want het is de genade van God die innerlijke vrijheid en eenvoud van leven mogelijk maakt, zodat een evangelische levensstijl zichtbaar wordt. Waardeer daarom met vertrouwen de missionaire aanwezigheid van de lekengelovigen. Zij vormen de levende voorpost van de Kerk op de kruispunten van het dagelijkse leven.

Broeders en zusters, tegelijk mogen wij niet vergeten waarvoor deze tempel, zoals iedere andere kerk, werd opgericht: voor het gebed en de lofprijzing van God. Het is de plaats waar de christelijke gemeenschap de hoogste vorm van gebed en lofprijzing viert door in de Eucharistie het verlossende Offer van Christus tegenwoordig te stellen. De kathedraal is geen stenen omhulsel dat alleen maar bewonderd moet worden. Zij leeft van het heilige mysterie dat er wordt gevierd. Zonder de liturgie zou zij haar ziel verliezen. Hier in de Notre-Dame wordt die waarheid zichtbaar door de plaats van het altaar in het midden van de ruimte. Zo staat de gemeenschap die de Heer looft in het hart van het gebouw, terwijl bezoekers er ook tijdens de vieringen omheen bewegen en kijken. De Kerk verschijnt hier zoals zij is: een levend organisme, een gelovige gemeenschap die in de lofprijzing bijeenbrengt wat cultuur en traditie haar hebben toevertrouwd. Zij is een lichaam dat juist door te vieren aan iedereen vertelt waarom het bestaat.

Meer dan ooit worden wij vandaag geconfronteerd met een tijd die zonder volheid, zonder diepte en zonder beloften lijkt te zijn. De edele eenvoud van zang, woord en liturgisch gebaar kan voor velen een opening worden, een oase van vrede in een digitale overprikkelde en lawaaierige samenleving. Daar kan men de aanwezigheid ervaren van de Bron van de grootste liefde: "Toen de volheid van de tijd gekomen was, zond God zijn Zoon" (Gal. 4, 4) [b:Gal. 4, 4]. De viering van het liturgische jaar, van de zondag en de feesten maakt ons bovendien tot tijdgenoten van Christus. Zij maakt ons aandachtig voor de verschillende momenten van zijn leven, dat geheel aan de Vader werd gegeven voor de wereld. Zo worden wij ook gevoeliger en ontvankelijker voor de tekenen van de tijd. Het gemeenschappelijk luisteren naar de Schrift en het gebed stellen ons in staat de gebeurtenissen van de geschiedenis te bekijken in het licht van God. Zij maken ons bewuster van onze verantwoordelijkheid, helpen ons onrechtvaardige machtsverhoudingen te ontmaskeren en leren ons de kiemen van gerechtigheid en vrede te bewaren. Het is de hoop die ons in beweging brengt, niet de berusting. Vanuit de hoop ontstaan sterkere banden van broederlijkheid en netwerken van solidariteit, als vrucht van onze gemeenschap aan het ene offer van Christus.

Aan u die dagelijks de Eucharistie viert, vraag ik erop toe te zien dat de liturgische vieringen altijd met waardigheid en zorg worden beleefd, ook daar waar kleinere gemeenschappen samenkomen. Wees u ervan bewust dat u erfgenamen bent van de kerkvaders en de heiligen van de Kerk, die ons door de eeuwen heen de diepe betekenis en de schoonheid van de liturgie hebben doorgegeven. Zij hebben daarbij steeds een grote nederigheid betoond tegenover het Mysterie dat zij vierden. Het Tweede Vaticaans Concilie, waarvan de rijkdom veel aan Frankrijk te danken heeft, heeft deze erfenis op bijzondere wijze opgenomen en verdiept, en de centrale plaats van de liturgie in het kerkelijke leven erkend. vgl: 2e Vaticaans Concilie - Constituties - Sacrosanctum Concilium - Over de heilige liturgie (4 december 1963) : 10[[[570|10]]] Daarom spoor ik u allen aan – bisschoppen, priesters, diakens en godgewijde personen – een echte liefde voor de liturgie te koesteren en getuigen en dienaren te zijn van de profetische, priesterlijke en koninklijke roeping van het gehele volk van God.

De liturgie blijft ook hierin een spiegel van het leven. De eucharistische vreugde krijgt gestalte en verspreidt zich waar de harmonie wordt hersteld, waar de waardigheid opnieuw opbloeit, waar gezag dienstbaarheid wordt en waar de vrijheid opnieuw haar weg vindt. Dat is het grootste geschenk dat wij met elkaar kunnen delen. Stel daarom de gemeenschap met de opvolger van Petrus en met de Kerk boven uw persoonlijke gevoeligheden, om zo de eenheid van het volk van God te bevorderen. Samen kunnen wij een profetisch teken zijn dat een verzoende wereld mogelijk is.

Dierbare bisschoppen, priesters, seminaristen en gewijde personen, die geroepen zijn Christus te volgen, ik dank u voor uw antwoord en voor uw trouw aan de Heer. Verwaarloos nooit de vriendschap met Hem, die de Heer zelf verlangt en die gevoed moet worden in het persoonlijke gebed. Dat gebed is het wezenlijke fundament van iedere roeping. Zoals Madeleine Delbrêl zei: "Zonder het gebed zouden wij de God van de liefde niet liefhebben. Wij zouden zijn dienaren, zijn strijders of zelfs zijn leerlingen kunnen zijn; maar wij zouden noch de liefhebbende kinderen van onze Vader, noch de vrienden (...) van Jezus Christus zijn." Madeleine Delbrêl Notre vie,...Madeleine Delbrêl Notre vie, deel XV van de Œuvres complètes, Nouvelle cité, 2017, p. 41 Bewaar daarom uw innerlijk leven met de Heer, in de leerschool van de vele heiligen die u zijn voorgegaan. Put steeds opnieuw uit de bron van Gods oneindige liefde in het stille gebed. Uw zending begint allereerst bij deze innige relatie met de Heer, die daar op u wacht.

In het hart van de stad is de open kathedraal het teken van een gemeenschap die de Heer lof brengt en gastvrijheid niet beleeft als een occasioneel gebaar, maar als de vorm zelf van haar bestaan. Zo kan iedereen zich thuis voelen en hoeft niemand onderdrukt of uitgesloten te worden in een wereld die voortdurend verandert. "God zond zijn Zoon, geboren uit een vrouw, (...) opdat wij de aanneming tot kinderen zouden ontvangen" (Gal. 4, 4-5) [b:Gal. 4, 4-5]. En: "Als je kind bent, ben je ook erfgenaam" (Gal. 4, 7) [b:Gal. 4, 7]. Broeders en zusters, wij zijn erfgenamen uit genade. Nu komt het ieder van u toe, en deze biddende en levende gemeenschap als geheel, vlees en stem te worden van deze belofte. U, herders en gewijde personen van Frankrijk, bent geroepen de eerste behoeders te zijn van dit open huis, levende stenen van een Kerk die hoopt en de toekomst niet vreest. Deze kathedraal is herboren opdat ook u met haar zou kunnen herboren worden, in een nieuwe bezieling van heiligheid en dagelijkse zending. Wees te midden van uw volk de heldere uitdrukking van het goddelijke moederschap van de Kerk, die door te getuigen van Gods liefde de menselijke familie opnieuw samenbrengt en geneest.

Laten wij onze blik richten op het veertiende-eeuwse beeld van de Maagd met het Kind, dat door de brand niet werd aangetast en dat vandaag opnieuw voor ons schittert. Maria, die het Woord in haar schoot heeft gedragen, moge uw trouw bewaren en de ster zijn die de zending van de Kerk in Frankrijk leidt. Heilige Maria, Onze-Lieve-Vrouw van Parijs en Moeder van de Kerk, bid voor het Franse volk, ondersteun zijn herders en ga altijd met ons mee.