Werk aan maatschappij gebouwd op het principe van algemeen welzijn

Lieve broeders en zusters,
mijn geliefde Peruaanse volk: Goedemorgen!

Bedankt dat jullie hier zijn en mij met open hart verwelkomen, als jullie broeder en medereiziger. Jullie geven me het gevoel thuis te zijn. Hartelijk dank! Ik wil deze dagen onder jullie wandelen als de heilige Johannes de Doper, als getuige van het Licht dat ieder mens verlicht: Jezus Christus, de Zoon van God. Vgl: Joh. 1, 6-9 [[b:Joh. 1, 6-9]] Laten we luisteren naar de Meester, die in deze streken op zo’n bijzondere wijze wordt vereerd onder de titel ‘Heer der Wonderen’, om te aanvaarden wat Hij deze dagen tegen Peru wil zeggen.

De uitdagingen die jullie hebben genoemd, kunnen niet afzonderlijk worden aangepakt, want het gezin, de culturele diversiteit, de arbeidswereld en de positie van vrouwen maken deel uit van één en dezelfde menselijke werkelijkheid die in diepe onderlinge afhankelijkheid staat. De sociale leer van de Kerk[d:48] biedt ons aanknopingspunten om dit te begrijpen: in het centrum van elke sociale, economische en politieke organisatie moet de mens staan, geschapen naar het beeld en de gelijkenis van God, begiftigd met oneindige waardigheid en geroepen om in relatie met anderen te leven. Op deze basis worden het persoonlijk, familiaal en maatschappelijk welzijn tot één geheel samengevoegd.

Vanuit de centrale plaats van de menselijke waardigheid vloeien andere essentiële principes voort die richting geven aan persoonlijke, gezins-, bedrijfs- en institutionele beslissingen, zoals het algemeen welzijn, solidariteit en subsidiariteit.

Het menselijk leven begint niet in een vacuüm: het ontstaat uit de liefde tussen een man en een vrouw die, door zich wederzijds aan elkaar over te geven, zich openstellen voor de gave van een nieuw bestaan. Het kind is de vrucht van deze gemeenschap, geen product, en draagt vanaf het begin de stempel van de relatie waaruit het voortkomt. Zijn uiterst kwetsbare begin wordt gekoesterd in de schoot van de moeder, de eerste plek van opvang, waar deze oorspronkelijke band zich vertaalt in nabijheid en bescherming. Volgens het plan van de Schepper wordt de mens verwekt en groeit hij op in dit web van relaties. Zo vindt de waardigheid van het ontluikende leven in het gezin zijn eigen plek.

Verlicht door het Evangelie en in overeenstemming met de menswetenschappen bevestigt de Traditie van de Kerk dat het gezin de eerste natuurlijke gemeenschap is met eigen rechten. Dit betekent dat het gezin voorafgaat aan elke geschreven wet, die het slechts moet erkennen en beschermen, en dat openbare instellingen het moeten ondersteunen, niet vervangen. vgl: Pauselijke Raad "Justitia et Pax" - Compendium - Compendium van de Sociale Leer van de Kerk (26 oktober 2004) : 214[[[769|214]]]

Zeker, zoals u hebt gezegd, hebben culturele veranderingen de traditionele rollen van mannen en vrouwen gewijzigd; zij streven ernaar nieuwe houdingen en levenswijzen te ontwikkelen, zowel in het gezin als in de samenleving, soms op verkeerde manieren. vgl: Latijns-Amerika (CELAM) - Slotdocumenten - Slotdocument Vijfde Conferentie van het Latijns-Amerikaanse Episcopaat en de Caraïbische Eilanden - 13-31 mei 2007 (29 juni 2007)[[[4405|+0]]] Deze situatie vraagt van ons dat we met nog meer nadruk benadrukken dat God de mens als man en vrouw heeft geschapen Vgl: Gen. 1, 27 [[b:Gen. 1, 27]] en dat alleen in deze verbintenis wederkerigheid en complementariteit tot uiting komen, waaruit vaderschap en moederschap, kind-ouderschap en broederschap voortvloeien, evenals de inzet van iedereen voor een betere samenleving.

Het leven in de waarheid van ons zijn als man en vrouw rechtvaardigt echter geen ongelijkheid in de verantwoordelijkheid voor huishoudelijke taken, noch de ondergeschiktheid van de ene echtgenoot aan de andere. We moeten blijven werken aan het in evenwicht brengen van de rol van man en vrouw in gezinnen en bevestigen dat beiden medeverantwoordelijk zijn voor het opbouwen van de toekomst van de samenleving.

Ons geloof biedt ons een begrip van de mens dat ons helpt de spanningen te overwinnen die ontstaan bij het onderzoeken van nieuwe culturele trends. Zo helpt de christelijke liefde ons te begrijpen dat liefhebben betekent God en de naaste te dienen. Vanuit dit perspectief ontvouwt zich de diepe betekenis van het ouderschap, het kind-zijn, het kleinkind-zijn of het grootouder-zijn; waarbij dialoog, geduld, goedheid, vergeving en wederzijdse dienstbaarheid worden bevorderd. Vgl: 1 Kor. 13 [[b:1 Kor. 13]] Hier dieper op in te gaan is een vruchtbare bron van spiritualiteit in het gezin.

Elk gezinslid is geroepen om op een originele en creatieve manier de gaven en talenten in te zetten die hij of zij heeft ontvangen. Niemand is vrijgesteld van de zorg voor de ander, van gebaren van tederheid en zorgzaamheid, van verantwoordelijk werken, van geduldig luisteren en van het geven van het goede voorbeeld. In dit verband wil ik graag de aandacht vestigen op de vele moeders die vaak lijden en zich alleen voelen, en die talrijke moeilijkheden moeten overwinnen om hun kinderen groot te brengen, zodat zij gezond opgroeien en goede mannen en vrouwen worden. Ik wil in het bijzonder deze vrouwen – moeders, tantes, grootmoeders – bedanken die met grote moed, door het voorbeeld van hun leven, het geloof en de zekere hoop doorgeven aan toekomstige generaties.

We weten ook dat veel gezinnen gekwetst zijn, verdeeld door economische problemen of door emigratie naar een ander land, en getekend door de opkomst van verslavingen, zoals gokverslaving, alcoholisme en drugsverslaving, misbruik of huiselijk geweld. God houdt van alle gezinnen, vooral van degenen die moeilijke tijden doormaken. Tegen hen wil ik zeggen: geef niet op bij tegenslag! Kijk naar het voorbeeld van de Heilige Familie: ook voor hen was het niet gemakkelijk om een thuis op te bouwen. Ook zij moesten, net als veel van onze gezinnen, hun geloof en vertrouwen in God behouden in situaties van onzekerheid en armoede; ze moesten van stad veranderen en werken om in hun levensonderhoud te voorzien; ze moesten eenzaamheid, pijn en onbegrip het hoofd bieden. Maar zij leren ons ook dat, wanneer God in ons gezin aanwezig is, het mogelijk is om te groeien en verder te gaan, problemen het hoofd te bieden, standvastig te blijven bij het kruis en samen de vreugde van het geloof te delen.

Een zeer actuele uitdaging die ook ter sprake is gekomen, is de digitale invloed op het gezin. Onlangs heb ik in de encycliek Magnifica Humanitas (Voorlopige werkvertaling in opbouw) - Magnifica humanitas[9800|+0] uiteengezet hoe de huidige technologie het risico met zich meebrengt het echte samenzijn te verdringen, waardoor gezinsleden worden blootgesteld aan afleiding en soms schadelijke inhoud. In dit verband is een samenwerking tussen de politiek, onderwijsinstellingen en gezinnen onontbeerlijk om de problemen die hieruit voortvloeien gezamenlijk op te lossen. vgl: Paus Leo XIV - Encyclieken - Magnifica Humanitas (Voorlopige werkvertaling in opbouw) - Over de bescherming van de mens in het tijdperk van kunstmatige intelligentie (15 mei 2026) : 142[[[9800|142]]]

De zonen en dochters in onze huishoudens zijn tegelijkertijd de burgers van Peru; zij zijn de ondernemers en werknemers in onze steden en op het platteland. Dit brengt ons bij het bedrijfsleven, dat geroepen is om een echte hoofdrol te spelen bij de opbouw van het algemeen welzijn. Het bedrijf is een gemeenschap van mensen waarin kapitaal, leiding en arbeid gericht moeten zijn op de integrale menselijke ontwikkeling. vgl: Pauselijke Raad "Justitia et Pax" - Compendium - Compendium van de Sociale Leer van de Kerk (26 oktober 2004) : 338[[[769|338]]] Het is dan ook noodzakelijk dat het legitieme gezag ondernemers en werknemers bijstaat door een rechtvaardig juridisch kader vast te stellen en tegelijkertijd een redelijk evenwicht tussen werk, rust en gezinsleven te waarborgen. De stabiliteit van solide menselijke en economische relaties binnen de gezinnen is een gedeelde verantwoordelijkheid.

Wanneer we ons bewust zijn van deze essentiële onderlinge afhankelijkheid, ontdekken we dat het algemeen welzijn het gezamenlijk nastreven van een hoger goed is vgl: Paus Leo XIV - Encyclieken - Magnifica Humanitas (Voorlopige werkvertaling in opbouw) - Over de bescherming van de mens in het tijdperk van kunstmatige intelligentie (15 mei 2026) : 62[[[9800|62]]], zodat de rijkdom en de middelen van de samenleving niet uitsluitend ten goede komen aan een kleine groep, maar bijdragen aan de ontwikkeling van iedereen. vgl: Paus Leo XIV - Encyclieken - Magnifica Humanitas (Voorlopige werkvertaling in opbouw) - Over de bescherming van de mens in het tijdperk van kunstmatige intelligentie (15 mei 2026) : 65[[[9800|65]]]

Binnen deze onderlinge afhankelijkheid wordt onderwijs een praktisch instrument om de beginselen concreet vorm te geven. Door onze kinderen vandaag op te voeden in overeenstemming met hun eigen waardigheid, wordt een eerlijke samenleving voor morgen gewaarborgd. In dit opzicht versterkt een staat de fundamenten van een rechtvaardige en vreedzame samenleving wanneer hij een sociaal beleid bevordert dat gericht is op de gelijke waardigheid van personen, gezinnen ondersteunt, een onderwijsbeleid garandeert voor de menselijke en intellectuele vorming van leerlingen, evenals een arbeidsbeleid dat zowel de waardigheid van het werk als het particulier initiatief beschermt. vgl: Paus Leo XIV - Encyclieken - Magnifica Humanitas (Voorlopige werkvertaling in opbouw) - Over de bescherming van de mens in het tijdperk van kunstmatige intelligentie (15 mei 2026) : 168[[[9800|168]]]

De centrale rol van de menselijke waardigheid werpt eveneens licht op de manier waarop wij culturele diversiteit begrijpen. Peru is juist vanwege zijn culturele, taalkundige, historische en regionale verscheidenheid een prachtig land. Zoals we in een criollo-wals zingen: „rijke bergen, prachtige landschappen; vrolijke stranden, vruchtbare gronden; besneeuwde toppen, rivieren, ravijnen – dat is mijn Peru!”. Verschillen bevorderen de ontmoeting en wederzijdse verrijking. Juist omdat we verschillend zijn, creëren we een gemeenschappelijke eenheid: gemeenschap.

Maar zoals bij elk menselijk samenleven maken historische wonden en wantrouwen het soms moeilijk om elkaar te begrijpen. Het is onaanvaardbaar om uitingen of gedragingen te tolereren waarmee mensen worden gecategoriseerd, beledigd of veroordeeld op basis van hun uiterlijk, afkomst of sociale status, onder het mom van zogenaamde „grappen“ of volksjargon. Naast het ontwapenen van de taal, door af te zien van kwetsende woorden (cf. Boodschap voor de vastentijd, 5 februari 2026), moeten we ook onze houdingen ontwapenen.

Agressieve houdingen worden ontwapend door zachtmoedigheid. Jezus zelf vraagt ons: „Leer van mij, want ik ben zachtmoedig en nederig van hart“ (Mt. 11, 29) [b:Mt. 11, 29]. Die zachtmoedigheid is geen zwakte, maar innerlijke kracht die woede en wrok tempert en deze omzet in geduld, dialoog en bereidheid tot verzoening. Jezus heeft deze deugd op het hoogtepunt getoond tijdens zijn Lijden, toen hij niet met geweld of bedreigingen op de beledigingen reageerde. Laten we bidden dat wij, in het rijk van de zon, intipa imperion, weerspiegelingen mogen zijn van dat licht, dat Christus is, de „zon die uit de hoogte opgaat“ (Lc. 1, 79) [b:Lc. 1, 79].

Hoe kunnen we in deze context de heilige Toribio van Mogrovejo vergeten, die het Evangelie zonder dwang verspreidde onder diverse volkeren met verschillende talen, die de uitdaging aangingen van een vreedzaam samenleven en van eenheid en gemeenschap in Christus?

Culturele diversiteit kan een middel tot vrede worden wanneer we de ander gaan erkennen als een broeder die respect verdient. Eenheid in verscheidenheid is het werk van de Heilige Geest en tegelijkertijd iets dat wij moeten koesteren en versterken, om tekenen van eenheid in Christus te zijn. Vgl: Hand. 2 [[b:Hand. 2]] De katholieke Kerk omarmt in haar schoot de hele wereld en neemt tegelijkertijd de kenmerken van elke plaats aan. vgl: Paus Leo XIV - Encyclieken - Magnifica Humanitas (Voorlopige werkvertaling in opbouw) - Over de bescherming van de mens in het tijdperk van kunstmatige intelligentie (15 mei 2026) : 26[[[9800|26]]] Zij spreekt alle talen vgl: Augustinus - Homilieën - Preken (0) - 268[[[880|+0]]], zoals de Catechismus van Lima duidelijk maakte.

De erkenning van de menselijke waardigheid vereist ook dat de aanwezigheid, het respect en de participatie van vrouwen daadwerkelijk worden bevorderd. Hun bijdrage op alle gebieden van de samenleving en de Kerk is onmisbaar. Het is triest te moeten vaststellen dat er nog steeds een machistische mentaliteit heerst, die tot uiting komt in de afwezigheid van de vader in het gezinsleven, misbruik en geweld tegen vrouwen, waarbij voorbij wordt gegaan aan de vernieuwing die het christendom brengt, dat erkent en verkondigt dat beiden dezelfde waardigheid en verantwoordelijkheid bezitten. vgl: - Antwoord van de Nederlandse bisschoppen aan A. Bugnini c.m. over de gevolgen van de hervorming van de liturgie (1 juni 1968)[[[6678]]]

Vrouwen die in armoede leven of tot inheemse en Afro-Amerikaanse gemeenschappen behoren, lopen zelfs het risico op een dubbele marginalisering. vgl: Latijns-Amerika (CELAM) - Slotdocumenten - Slotdocument Vijfde Conferentie van het Latijns-Amerikaanse Episcopaat en de Caraïbische Eilanden - 13-31 mei 2007 (29 juni 2007)[[[4405|+0]]] Daarom doet het ons pijn te moeten vaststellen dat geweld tegen vrouwen – die onze grootmoeders, moeders, zussen of dochters zouden kunnen zijn – nog steeds een realiteit is die de hele mensheid kwetst.

Ik wil nogmaals een krachtige oproep doen, niet alleen aan mijn broeders en zusters in het geloof, maar aan elke man en vrouw van goede wil: laten we vrouwen waarderen! Laten we meisjes beschermen en respecteren! vgl: Paus Leo XIV - Encyclieken - Magnifica Humanitas (Voorlopige werkvertaling in opbouw) - Over de bescherming van de mens in het tijdperk van kunstmatige intelligentie (15 mei 2026) : 57[[[9800|57]]]

De Kerk waardeert de rijkdom, de talenten en de gevoeligheid die eigen zijn aan de vrouw, waarvan de Maagd Maria het uitmuntende voorbeeld is, „de nieuwe vrouw en volmaakte christin die in zichzelf de meest kenmerkende aspecten van het vrouwelijke leven samenvat” Paus Paulus VI - Apostolische Exhortaties - Marialis Cultus - Over de vernieuwing van de Maria-verering in liturgie en persoonlijke beleving (2 februari 1974) : 36[[598|36]] Uit het Evangelie komt inderdaad haar figuur naar voren als een vrije en sterke vrouw, die altijd gericht is op het ware navolgen van Christus en op het begeleiden van de zending van de Kerk. vgl: Latijns-Amerika (CELAM) - Slotdocumenten - Slotdocument Vijfde Conferentie van het Latijns-Amerikaanse Episcopaat en de Caraïbische Eilanden - 13-31 mei 2007 (29 juni 2007)[[[4405|+0]]]

Beste broeders, beste zusters: het gezin, het bedrijfsleven, de culturele diversiteit en de rol van vrouwen komen dus samen in één en dezelfde eis: het opbouwen van een samenleving waarin ieder mens in waardigheid kan leven en kan bijdragen aan het welzijn van allen. Rechtvaardige structuren zijn noodzakelijk, maar niet voldoende. Er zijn ook oprechte harten nodig in het streven naar het algemeen welzijn om corruptie, geweld en individualisme te overwinnen. vgl: Paus Leo XIV - Encyclieken - Magnifica Humanitas (Voorlopige werkvertaling in opbouw) - Over de bescherming van de mens in het tijdperk van kunstmatige intelligentie (15 mei 2026) : 169[[[9800|169]]]

Laten wij, als missionaire leerlingen van Jezus Christus, van onze huizen scholen van broederschap maken; van onze bedrijven, gemeenschappen van waardig werk en maatschappelijke verantwoordelijkheid; van onze culturele verschillen, kansen tot ontmoeting; en van onze instellingen, ruimtes waar vrouwen en mannen kunnen deelnemen en bijdragen aan het algemeen welzijn. Zo gaan we op weg naar een rechtvaardigere samenleving waarin de waardigheid van elke persoon het fundament vormt van ware vrede. Hartelijk dank.

Na de toespraak:
Hartelijk dank!

Nu, zusters en broeders, nodig ik u uit om samen te bidden met dezelfde woorden die Jezus Christus ons heeft geleerd. Onze Vader...

(Zegen)

God zegene Peru!