De mens centraal in tijden van kunstmatige intelligentie

Gisteren ontving paus Leo XIV in het Vaticaan de deelnemers aan een internationaal congres over mediawijsheid, digitale communicatie en kunstmatige intelligentie. In zijn toespraak sprak hij over de kansen van technologie, maar ook over de gevaren wanneer de menselijke waardigheid uit het oog wordt verloren. Hij riep op tot een digitale cultuur waarin de mens centraal blijft staan en waarin Christus opnieuw richting geeft aan het verstaan van de mens.

Paus Leo XIV ontving op vrijdag 22 mei 2026 in de Consistoriezaal de deelnemers van een internationaal congres over mediawijsheid, digitale communicatie en kunstmatige intelligentie. Het congres, georganiseerd door het Dicasterie voor Communicatie in samenwerking met het Dicasterie voor Cultuur en Onderwijs, stond in het teken van de bescherming van de menselijke stem en het menselijke gezicht in een steeds digitalere wereld. De paus sprak de aanwezigen toe vanuit een diepe bezorgdheid om de toekomst van de mensheid, maar tegelijk ook vanuit het vertrouwen dat technologie ten dienste van het goede kan staan wanneer zij verbonden blijft met een juist mensbeeld.

Hij begon zijn toespraak met de vaststelling dat de snelle groei van technologie een van de grote vragen van onze tijd is geworden. Onderzoekers, deskundigen en opvoeders voelen aan dat de digitale wereld niet alleen technische vooruitgang brengt, maar ook fundamentele vragen oproept over wie de mens is en hoe mensen met elkaar omgaan. Volgens de paus raakt deze ontwikkeling rechtstreeks aan de zending van de Kerk. Vanaf het begin heeft de Kerk immers de opdracht gekregen het evangelie aan alle mensen te verkondigen en hen te begeleiden naar het ware leven in God. Daarom kan zij zich niet afzijdig houden van de wereld van media, communicatie en kunstmatige intelligentie.

Leo XIV verwees naar het Tweede Vaticaans Concilie, dat reeds in de jaren zestig het belang van de sociale communicatiemiddelen onderstreepte. De Kerk zag toen al dat nieuwe vormen van communicatie een grote invloed zouden hebben op het leven van mensen. Toch ligt de diepste zorg van de Kerk volgens hem niet bij de techniek zelf, maar bij de mens. Alles moet uiteindelijk gericht blijven op het heil van de menselijke persoon en op de waarheid waarvoor Christus gekomen is.

De paus sprak openlijk over de gevaren die vandaag zichtbaar worden. Hij wees op technologieën die ontwikkeld en verspreid worden zonder voldoende aandacht voor de menselijke waardigheid. Vooral het gebruik van chatbots en digitale systemen die inspelen op de menselijke nood aan verbondenheid baart hem zorgen. Wanneer technologie menselijke relaties begint te vervangen of uit te buiten, ontstaat volgens hem een verduistering van het besef van wat het betekent mens te zijn. Daarom ligt de echte uitdaging van deze tijd niet op technisch vlak, maar op antropologisch vlak: de vraag naar de mens zelf.

Volgens Leo XIV kan de mens zichzelf uiteindelijk alleen juist verstaan in het licht van Christus. Door de menswording heeft Christus zich verbonden met iedere mens. Daarom kan niemand de diepte van het eigen hart werkelijk kennen zonder naar Christus te kijken. In Hem wordt zichtbaar wat menselijke waardigheid ten volle betekent. De paus zei dat de bescherming van de menselijke stem en het menselijke gezicht meer vraagt dan technische regels of digitale veiligheid. Zij vraagt dat mensen opnieuw leren kijken naar Christus, die het beeld is van de onzichtbare God en tegelijk de volmaakte mens.

Vanuit die overtuiging sprak hij over de verantwoordelijkheid van de Kerk binnen de digitale cultuur. De Kerk heeft volgens hem de opdracht het licht van Christus binnen te brengen in alle dimensies van het menselijk leven, dus ook in de wereld van technologie en communicatie. Daarom vindt hij het noodzakelijk dat scholen en opvoedingssystemen aandacht besteden aan mediawijsheid, kritisch denken en een juiste omgang met kunstmatige intelligentie. Mensen moeten leren omgaan met technologie op een manier die de menselijke persoon dient en niet verarmt.

Bijzonder sterk klonk zijn bezorgdheid om kinderen en jongeren. De paus wees erop dat digitale technologie niet alleen invloed heeft op hun intellectuele en fysieke ontwikkeling, maar ook op hun geestelijk leven. Jongeren hebben begeleiding nodig om technologie op een evenwichtige en gedisciplineerde manier te gebruiken. Ouders en opvoeders dragen daarin een grote verantwoordelijkheid. Tegelijk benadrukte hij dat jongeren vaak oprecht zoeken naar waarheid en zin in hun leven. Daarom mogen zij niet alleen technische vaardigheden ontvangen, maar moeten zij ook geholpen worden om Christus te ontmoeten en hun leven vanuit Hem vorm te geven.

Aan het einde van zijn toespraak sprak Leo XIV de hoop uit dat de huidige ontwikkelingen niet hoeven te leiden tot angst of wantrouwen tegenover technologie. Technologie kan volgens hem een vrucht zijn van het menselijk vernuft en een uitdrukking van de creativiteit die God in de mens heeft gelegd. Zij moet wel verbonden blijven met een visie op de mens die geworteld is in waarheid, waardigheid en relatie. De paus dankte de aanwezigen voor hun inzet en vertrouwde hen en hun families toe aan Gods zegen van wijsheid, vreugde en vrede.