Paus Leo XIV in Argentinië: geroepen om Christus zichtbaar te maken

Paus Leo XIV zette maandag 9 en dinsdag 10 november zijn bezoek aan Argentinië voort. In Buenos Aires sprak hij over menselijke waardigheid, de betekenis van arbeid, de dialoog tussen religies en de opdracht van de Kerk om mensen met elkaar te verzoenen. Dinsdag reisde hij naar Córdoba, waar hij tijdens een grote eucharistieviering opriep tot een heilig leven. Zijn boodschap was duidelijk: het christelijk geloof mag niet beperkt blijven tot woorden, maar moet zichtbaar worden in de manier waarop mensen leven en met elkaar omgaan.

De mens is belangrijker dan de economie
Maandagmiddag ontmoette paus Leo XIV aan de Katholieke Universiteit van Argentinië in Buenos Aires vertegenwoordigers van de arbeidswereld, vakbonden, werkgevers en sociale bewegingen. Hij hield er een toespraak[641] over de waardigheid van arbeid en de verantwoordelijkheid van de samenleving tegenover werknemers.

De paus benadrukte dat de economie ten dienste moet staan van de mens, en niet omgekeerd. Werk betekent immers veel meer dan een inkomen verdienen. Het geeft mensen de mogelijkheid om hun talenten te ontwikkelen, verantwoordelijkheid op te nemen en bij te dragen aan de samenleving. Daarom betekent werkloosheid niet alleen een financieel verlies, maar raakt ze ook aan de menselijke waardigheid.

Leo XIV verwees naar de sociale leer[d:48] van de Kerk, die sinds paus Leo XIII bijzondere aandacht heeft voor rechtvaardige arbeidsomstandigheden. Ook waarschuwde hij voor de gevolgen van artificiële intelligentie en automatisering wanneer die uitsluitend worden ingezet om de winst te vergroten. Technologische vooruitgang is waardevol, maar mag de mens nooit tot een overbodig onderdeel van het economische systeem maken.

Vanuit het Bijbelse scheppingsverhaal wees hij erop dat de aarde aan de mens is toevertrouwd om haar te bewerken en te bewaren. De goederen van de aarde zijn uiteindelijk bestemd voor iedereen. Dat vraagt om een rechtvaardige verdeling van mogelijkheden en om bijzondere aandacht voor wie economisch kwetsbaar is.

Luisteren naar slachtoffers van misbruik
Eerder die middag had de paus in de apostolische nuntiatuur een ontmoeting met vijf slachtoffers van seksueel misbruik door geestelijken en kerkelijke instellingen. Hij sprak met ieder van hen afzonderlijk en luisterde naar hun ervaringen en naar voorstellen om het herstelproces binnen de Kerk te versterken.

De ontmoeting maakte duidelijk dat de Kerk ook de pijn onder ogen moet zien die binnen haar eigen gemeenschap is veroorzaakt. De paus sprak zijn nabijheid uit en bevestigde zijn inzet voor bescherming, opvang en begeleiding van slachtoffers. Het luisteren naar hun ervaringen is daarbij noodzakelijk, al vraagt werkelijk herstel uiteraard meer dan woorden alleen.

Gelovigen die bruggen bouwen
Later op maandag ontmoette Leo XIV in het Palacio San Martín vertegenwoordigers van verschillende christelijke kerken en andere religieuze tradities.

Hij benadrukte dat religies mensen niet tegen elkaar mogen opzetten, maar juist kunnen bijdragen aan vrede, menselijke waardigheid en wederzijds respect. Daarbij stond hij ook stil bij het gebed. Wie zich in het gebed tot God richt, kan volgens hem niet onverschillig blijven tegenover de noden van zijn medemensen.

Echte godsdienstige overtuiging vraagt daarom ook om solidariteit met armen, bescherming van het leven en inzet voor gerechtigheid. De paus onderstreepte dat dialoog tussen religies niet betekent dat mensen hun eigen geloof moeten opgeven. Juist vanuit een oprechte overtuiging kunnen zij elkaar ontmoeten en samenwerken aan het welzijn van de samenleving.

Een Kerk die verzoening brengt
Tijdens de vespers op maandagavond in de kathedraal van Buenos Aires sprak paus Leo tot de Argentijnse bisschoppen en de synodale teams. Voorafgaand aan de viering bracht hij samen met enkele kinderen een eerbetoon aan paus Franciscus. Ze legden bloemen neer bij de gedenkplaat ter nagedachtenis aan zijn voorganger, die vóór zijn verkiezing tot paus jarenlang aartsbisschop van Buenos Aires was geweest. Het was een eenvoudig gebaar waarmee Leo XIV zijn verbondenheid met Franciscus en diens pastorale erfenis tot uitdrukking bracht.

In zijn homilie stond de paus stil bij de eenheid van de Kerk. Hij verwees naar het Bijbelse verhaal van Jozef, die door zijn broers werd verraden maar hen uiteindelijk vergaf (Genesis 50). Verzoening betekent volgens de paus niet dat pijnlijke gebeurtenissen worden toegedekt. Ze vraagt dat mensen hun wonden erkennen, wrok proberen los te laten en ruimte maken voor een nieuwe verhouding tot elkaar.

Voor de Kerk betekent dit dat zij niet alleen de eenheid onder haar eigen leden moet bevorderen, maar ook actief moet bijdragen aan de verzoening binnen de samenleving.

De paus riep de bisschoppen op om aandacht te blijven schenken aan werklozen, armen, eenzame ouderen, jongeren die hun land moeten verlaten en gezinnen zonder behoorlijke huisvesting. Hij vroeg hun bovendien om samen met priesters en leken te blijven luisteren naar de Heilige Geest en te onderscheiden welke weg de Kerk vandaag geroepen is te gaan. Daarbij moet de verkondiging van Jezus Christus altijd centraal blijven staan.

Na de vespers richtte Leo XIV zich ook nog kort tot de gelovigen die buiten de kathedraal waren samengekomen. Hij bedankte hen voor hun warme ontvangst en moedigde hen aan om met vreugde het evangelie te blijven verkondigen. Aansluitend bracht hij de avond door met de Argentijnse bisschoppen, met wie hij samen de maaltijd gebruikte.

Iedere christen is geroepen tot heiligheid
Dinsdag 10 november reisde Leo XIV naar Córdoba, waar hij op het terrein van de militaire luchtvaartschool voorging in een eucharistieviering. Volgens de plaatselijke autoriteiten namen ongeveer 650.000 gelovigen deel.

In zijn homilie stond de paus stil bij het leven van Argentijnse heiligen en zaligen. Hij verwees onder meer naar de heilige priester José Gabriel del Rosario Brochero, die zich met grote toewijding inzette voor de bevolking, en naar Mama Antula, een vrouw die het contemplatieve leven wist te verbinden met concrete naastenliefde.

Beiden lieten volgens de paus zien dat de verkondiging van het evangelie begint bij een persoonlijke verbondenheid met Christus. Wie Gods liefde heeft leren kennen, wordt uitgenodigd om die liefde met anderen te delen.

Paus Leo benadrukte dat heiligheid geen opdracht is voor enkele uitzonderlijke mensen. Iedere gedoopte is ertoe geroepen, midden in het gewone leven: op school, in het gezin, op het werk, in de stad of op het platteland. Het gaat erom Christus steeds meer ruimte te geven in het eigen bestaan en daarvan te getuigen door de manier waarop men leeft.

Daarmee gaf de paus ook een duidelijke richting aan de verdere verkondiging van het evangelie. Niet alleen priesters en religieuzen, maar alle gelovigen dragen daarvoor verantwoordelijkheid.