Inhoudsopgave

Uitklappen

- Documentgegevens

- Inleiding

De Kerk leert al vanaf oude tijden dat het H. Doopsel, één van de 7 Sacramenten die Jezus Christus aan de Kerk heeft toevertrouwd, heilsnoodzakelijk is.

In diverse documenten, ook uit de recentere jaren wordt dit telkens weer bevestigd, dat de doop noodzakelijk is, zie Catechismus van de Katholieke Kerk, 1257-1161[1|1257-1161]. Zelfs: "De Kerk kent geen ander middel dan het Doopsel om de toegang tot de eeuwige gelukzaligheid te verzekeren. Daarom hoedt zij zich ervoor de zending te verwaarlozen die zij van de Heer ontvangen heeft om al wie het Doopsel kan ontvangen te doen "herboren worden uit water en geest"." Catechismus van de Katholieke Kerk, 1257[[1|1257]]

In 1980 is er nog een speciaal document Pastoralis actio[3467] door de Congregatie voor de Geloofsleer[d:106] uitgegeven om te benadrukken dat door het uitstellen van de Doop, dus ook door geen 'kinderdoop' te praktiseren, voorbijgegaan wordt aan de heilsnoodzakelijkheid van de Doop.

De Nederlandse Bisschoppen hebben 27 mei j.l. "Protocollen" gepubliceerd bij gelegenheid van het weer toestaan van vieringen met gelovigen in de kerk vanaf 1 juni 2020. Al bij de aanwijzingen in maart, waarbij de Bisschoppen de kerken hadden gesloten voor de gelovigen om tijdens de viering van de H. Mis aanwezig te zijn en ook nu weer in deze protocollen wordt er opgemerkt dat "dopen uitgesteld moeten worden." om te voorkomen dat de eredienst een bron wordt van (corona-)besmettingen.

Vanwege veelvuldige vragen hoe er vanuit de kerkelijke documenten door de eeuwen heen gesproken wordt over de noodzaak van het ontvangen van en het toegelaten worden tot de Sacramenten, een klein overzicht van de belangrijkste standpuntbepalingen van de Kerk over hoe opengestaan moet worden om Christus te ontvangen onder alle omstandigheden.

Het H. Doopsel

Uitwerking en noodzakelijkheid van den doop.

De doop is het Sacrament der zondenvergeving en wedergeboorte

In het credo van de Mis belijdt de Kerk "een doop tot vergeving der zonden." ((66|1)) Het concilie van Trente[d:21] vestigt in de bepaling over den kinderdoop meer de aandacht op de uitdelging der zonden Sessio V - Decretum super peccato originali, 4[[667|4]] in de leer der rechtvaardiging meer op de heiliging. Sessio VI - Decretum de iustificatione, 8-9[[668|8-9]] En tenslotte leert hetzelfde concilie, dat de kinderen door den doop werkelijk in de Kerk opgenomen worden en derhalve later niet opnieuw gedoopt moeten worden. Sessio VII - Decretum de Sacramentis, 26[[672|26]]

Christus noemt als uitwerking wedergeboorte en opneming in het Rijk Gods (Joh. 3, 5)[b:Joh. 3, 5].

Paulus legt de klemtoon op de zondenvergeving en heiliging. .Hij heeft ons gered door het bad der wedergeboorte en door de vernieuwing des Heiligen Geestes" (Tit. 3, 5)[b:Tit. 3, 5]. "Gij allen, die in Christus gedoopt zijt, hebt Christus aangedaan&" (Gal. 3, 27)[b:Gal. 3, 27]. "Gij zijt afgewassen, gij zijt geheiligd, gij zijt gerechtvaardigd in de naam van onze Heer Jezus Christus en in de Geest van onze God" (1 Kor. 6, 11)[b:1 Kor. 6, 11].

Petrus noemt als uitwerking de vergeving der zonden (Hand. 2, 38)[b:Hand. 2, 38]. De opneming in de Kerk komt in Handelingen 2, 41 (Hand. 2, 41)[b:Hand. 2, 41] naar voren. Van de uitdelging der erfzonde alleen is in de Schrift geen sprake.

Ook staat er “Kan iemand nog het water weigeren, zodat deze mensen, die juist als wij de heilige Geest ontvangen hebben, niet gedoopt zouden worden?” (Hand. 10, 47)[b:Hand. 10, 47]

Uit het begrip van de doop als volkomen wedergeboorte volgt, dat in hem ook alle zondestraffen, zowel eeuwige als tijdelijke, weggenomen worden. Sessio V - Decretum super peccato originali, 5[[667|5]]

Paulus vergelijkt daarom de doop met de dood van Jezus, omdat de gehele oude mens aan de zonde begraven en vernietigd en een totaal nieuwe herschapen wordt (Rom. 6, 3-6)[b:Rom. 6, 3-6]. "Nu is er geen verdoemenis voor degenen, die in Christus Jezus zijn" (Rom. 8, 1)[b:Rom. 8, 1]. Daarom legde ook de oude Kerk de gedoopte geen boete meer op, alhoewel zij vooraf die wel eiste.

Het concilie van Trente[d:21] stelt de zuivering van alles, wat verdoemenswaardig is, vast. Sessio V - Decretum super peccato originali, 5[[667|5]]

Alleen treedt het nog op tegen de overdreven doopwaardeering der Protestanten, volgens welke alle toekomstige zonden gedelgd worden door de herinnering aan de ontvangen doop. Sessio VII - Decretum de Sacramentis, 19[[672|19]] ((667|23))

De algemene beproevingen van dit tijdelijke leven blijven als middelen tot bevestiging en deugdbeoefening voortbestaan; zij maken ons gelijk aan Christus, ons met doornen gekroond Hoofd. III, q. 69, a. 3[[835]]

Krachtens goddelijke instelling is de doop beslist noodzakelijk tot zaligheid voor alle mensen.

De Pelagianen loochenden deze noodzakelijkheid. De Protestanten konden haar bij hun sola-fides-leer niet handhaven. Zwingli, Calvijn, de Socinianen gaven haar prijs; Wiclef reeds vroeger. Daarom stelde het Concilie van Trente[d:21] haar vast. Sessio VII - Decretum de Sacramentis, 18[[672|18]]

Christus heeft die noodzakelijkheid duidelijk uitgesproken. Johannes wijst meer op een zakelijke (Joh. 3, 5)[[b:Joh. 3, 5]], Mattheus meer op een positieve noodzakelijkheid (Mt. 28, 19)[[b:Mt. 28, 19]] en Marcus wijst op beide. (Mc. 16, 16)[[b:Mc. 16, 16]]

De tot in 200 na te wijzen kinderdoop (Irenaeus) is de consequentie van de beschouwing der Vaders. De energieke bestrijding van de Pelagianen door Augustinus is bekend. Alhoewel de kerkelijke praxis voor de catechumenen bepaalde doopdagen in het jaar had, doopte men bij ziekte en levensgevaar op elke tijd. Evenzo kon ieder mens in nood de doop toedienen.

Ter vervanqing van de doop gold sedert oude tijden in de Kerk de martelaarsdood om Christus' wil of de bloeddoop, evenals de begeerte naar de doop met volmaakt berouw of het doopsel van begeerte. Het doopsel van begeerte en de bloeddoop schenken alleen de heiligmakende genade, doch niet het merkteken en de sacramentele genade.

Het doopsel van begeerte is het uit volmaakte liefde en berouw voortspruitende verlangen naar de doop, waarvan het sacramenteel ontvangen fysiek of moreel onmogelijk is. Volgens het concilie van Trente[d:21] kan men alleen door de sacramenten of door het verlangen ernaar gerechtvaardigd worden. Sessio VI - Decretum de iustificatione, 4[[668|4]]

De Schrift koppelt aan zulk een liefde en berouw de belofte der rechtvaardiging (Joh. 14, 21; Lc. 10, 27; Lc. 7, 47; Lc. 18, 14; 1 Joh. 4, 7)[b:Joh. 14, 21; Lc. 10, 27; Lc. 7, 47; Lc. 18, 14; 1 Joh. 4, 7]. Cornelius ontving voor de doop de Heiligen Geest (Hand. 10, 47)[b:Hand. 10, 47]. (Hand. 10, 44)[[b:Hand. 10, 44]]

Thomas schrijft: "Als de volwassene de doop uit verachting niet ontvangt, kan hij niet zalig worden. Indien echter de doop der werkelijke toediening ontbreekt, maar begeerd wordt doch niet voltrokken kan worden, omdat de dood te vroeg intrad, dan kan het heil verkregen worden wegens het verlangen naar de doop, dat voortkomt uit een geloof, dat door de liefde werkt". Hij haalt Ambrosius aan. III, q. 68, 2[[835]]

Bron: Katholieke Dogmatiek door prof. dr. Bernhard Bartmann
Zie ook: Heilsnoodzakelijkheid van het H. Vormsel[n:4750]

Extra opties voor deze alinea

Reageer op deze alinea Deel op social media

Bericht

Heilsnoodzakelijkheid van het H. Doopsel

27 mei 2020

1 juni 2020

Andere berichten

bekijk overzicht

Beschouwingen over de Katholieke liturgie door Dom Guèranger

30 maart 2026

Paus wil overleg met voorzitters bisschoppenferenties over geloofsoverdracht aan, in en door gezinnen

20 maart 2026

Paus schrijft sterke brief over eenheid Christenen kort voor Turkijereis: 'In Unitate Fidei'

26 november 2025

Paus Leo XIV vraagt dat kunstmatige intelligentie zich ontwikkelt in het licht van ethiek, geloof en zorg voor de mens.

12 november 2025

Paus Leo XIV: Christus is het fundament van de Kerk, niet wereldse criteria

10 november 2025

Thema van honderdste Wereldmissiezondag (2026): Eén in Christus, verenigd in de missie

1 november 2025

Paus roept op tot vernieuwing van het katholiek onderwijs temidden van de uitdagingen van de moderne samenleving en technologie

28 oktober 2025

Paus Leo XIV: Jullie opdracht is de waarheid te spreken en na te leven

24 oktober 2025

Oproep van paus Leo XIV voor 99e Wereldmissiezondag

14 oktober 2025

Apostolische Exhortatie Dilexi te van paus Leo XIV is verschenen

9 oktober 2025

Eerste leerstellige tekst van paus Leo gepubliceerd: ‘Dilexi te’ vormt brug met paus Franciscus

9 oktober 2025

Paus: ‘God zal niet redden zonder ons’

7 oktober 2025

Paus heeft eerste Apostolische Exhortatie ondertekend

4 oktober 2025

Tien jaar Laudato si’: Samen zorg dragen voor ons gemeenschappelijk huis

1 oktober 2025

38-jarige theoloog is nieuwe redacteur van ‘Denzinger’

27 september 2025

Paus benoemt aartsbisschop Iannone tot prefect van het Dicasterie voor Bisschoppen

26 september 2025

Paus Leo XIV over migranten en de hoop

26 september 2025

Medeleven tonen zoals de Samaritaan, thema voor Werelddag van de Zieken 2026

26 september 2025

Paus tijdens jubileum: Troost is te vinden in een ‘vastberaden en stabiel’ geloof

16 september 2025

Paus Leo: Broederschap is het gezicht van God in anderen zien

12 september 2025

De waarheid van de liefhebbende God in het licht van het verraad

13 augustus 2025

Paus breidt gezinsvoordelen voor Vaticaanse werknemers flink uit

12 augustus 2025

Paus Leo XIV voor streven naar gemeenschappelijke paasdatum

17 juni 2025

WhatsApp-groep "Follow the Pope" om Paus Leo XIV te volgen.

7 juni 2025

Kardinaal Eijk spreekt op conferentie over bio-ethiek

6 juni 2025

Paus Leo XIV over het bevorderen van een “authentiek menselijke” benadering van wetenschap

31 mei 2025

Relieken in het borstkruis van Paus Leo XIV

10 mei 2025

Eerste reis naar OLV van Goede Raad, Genazzano

10 mei 2025

Belangrijkste afspraken voor Paus Leo XIV in de komende tijd

9 mei 2025

Paus Leo XIV doet nog geen benoemingen of bevestigingen in functies

9 mei 2025

26 toespraken tijdens laatste algemene congregatie van kardinalen

6 mei 2025

Negende Algemene Congregatie - Veel kardinalen willen hun collega’s nog toespreken

3 mei 2025

Conclaaf begint op woensdag 7 mei

28 april 2025

De begraafplaats van Paus Franciscus.

28 april 2025

Bij tweede Algemene Vergadering al 103 Kardinalen aanwezig

24 april 2025

Heiligverklaring van de zalige Carlo Acutis opgeschort

21 april 2025

bekijk overzicht