"Een pelgrim in de nacht", op zoek naar zingeving, waarheid en liefde temidden van de onzekerheden van het leven.

Dierbare broeders en zusters, geliefde zonen en dochters van God.

In het Evangelie dat wij zojuist hebben beluisterd (Joh. 3, 1-17)[b:Joh. 3, 1-17] ontmoeten wij Nicodemus, die in de nacht naar Jezus komt. Ook wij zijn als Nicodemus, pelgrims in de nacht. Dit evangelisch tafereel biedt ons allereerst een boodschap over de weg van het leven.

Onze tocht, onze verlangens en alles wat wij dagelijks beleven, in vreugde en tegenslag, in onze verwachtingen en plannen, drukken een voortdurende zoektocht uit. Wij verlangen naar liefde. Wij hongeren en dorsten naar waarheid. Wij zoeken een diepe betekenis die ons draagt, ons bezielt en ons helpt het mysterie van ons leven te verstaan. Terwijl wij langzaam voortgaan, stap voor stap, worden wij uitgenodigd ook de grenzen van onze menselijke conditie onder ogen te zien. De volle waarheid ontglipt ons. Wij kennen het mysterie van onszelf niet ten volle en evenmin het ware gelaat van de anderen. Niet altijd slagen wij erin de diepere betekenis te ontdekken van de werkelijkheid die ons omringt en van de gebeurtenissen die zich voor onze ogen afspelen. Daarom zoeken wij een licht dat onze weg verlicht.

Maar Nicodemus spreekt ons ook over de weg van het geloof. Het gaat niet om een pad dat losstaat van onze menselijke levensweg. Beide wegen zijn voortdurend met elkaar verweven. Zoals wij in het Evangelie hebben gehoord, heeft God de wereld zo liefgehad dat Hij ons zijn eniggeboren Zoon heeft gegeven. In Hem heeft Hij zich voor altijd met ons mens-zijn verbonden. Hij is altijd bij de Vader en tegelijk bij ons. Daarom staan wij, telkens wanneer het mysterie van ons leven zich opent voor het licht van een nieuwe dag, in alles wat wij zijn en doen in Gods aanwezigheid. Wij worden gedragen door zijn eeuwige liefde. Ons leven is, zoals de apostel zegt, “met Christus verborgen in God” (Kol. 3, 3)[b:Kol. 3, 3]. Toch ervaren wij soms de nacht van het geloof, de moeite van het geloven, de vermoeidheid van de geest, het gevoel tekort te schieten tegenover de oproep van het Evangelie, de bitterheid van onze mislukkingen en de angst dat wij niet in staat zullen zijn te beantwoorden aan wat van ons wordt gevraagd.

Broeders en zusters, Nicodemus leert ons dat deze nachten, die ons leven, onze geloofsweg en de geschiedenis waarin wij leven begeleiden, een plaats van zegen zijn. Zij vormen een ruimte om opnieuw geboren te worden, een schoot waaruit steeds nieuw leven voortkomt. Deze nachten ontnemen ons wat overbodig is en brengen ons terug naar het wezenlijke. Zij nemen de menselijke en religieuze maskers weg die wij overdag dragen, om niet herkend te worden of om ons anders voor te doen dan wij werkelijk zijn. Zij laten ons achter met onze licht- en schaduwzijden en brengen ons terug tot de nederigheid om onszelf in waarheid te bekijken. Dan laten wij de gedachte los dat onze weg al voltooid zou zijn en dat wij over alles een helder inzicht zouden bezitten: over de werkelijkheid, over de anderen en zelfs over God.

Deze “lege ruimte” die de nacht schept, ook wanneer zij zich aandient in de vorm van lijden, onvrede, teleurstelling of ongeloof, kan een gelegenheid worden om nieuw leven te ontvangen, om te veranderen en vernieuwd te worden, om “van bovenaf geboren te worden”, zoals Jezus tegen Nicodemus zegt. God is immers niet gekomen om de wereld te veroordelen vanwege haar zonde en de nacht van haar ontrouw. Hij heeft zijn Zoon gezonden om haar te redden en haar het eeuwige leven te schenken.

Daarom zijn ook wij geroepen om de “nachten” niet te veroordelen: niet de nachten van ons eigen leven, niet die van de Kerk en evenmin die van de samenleving waarin wij leven. In de nacht moeten wij veeleer op weg gaan zoals Nicodemus, ons blijven laten aanspreken door de Heer en ons openen voor de adem van de Geest, zodat wij de nacht niet langer zien als een teken van mislukking, maar als het begin van nieuw leven.

Wanneer wij denken aan onze persoonlijke weg, maar ook aan de nachten van onze kerkelijke weg en aan die van Spanje, aan zijn steden, zijn oude en nieuwe vormen van armoede, zijn samenleving en zijn cultuur, dan kunnen wij ons afvragen: welke nachten maken wij door? Wat hebben zij ons te zeggen? Wanneer wij die nachten binnengaan en met nederigheid en zonder vooroordelen kijken naar de werkelijkheid van wie wij zijn, waartoe worden wij dan geroepen? Wat moeten wij veranderen? Waar hebben wij nood aan vernieuwing? Welke richting willen wij uitgaan? Welke samenleving willen wij opbouwen?

Laten wij niet ophouden te zoeken, ons vragen te stellen en met God en met elkaar in gesprek te blijven, ook in het hart van de nacht. Laten wij samen op weg gaan in een geloof dat de verscheidenheid van onze ideeën en gevoeligheden weet te harmoniseren. Zo kunnen wij de waarheid zoeken die ons naar het algemeen welzijn leidt, opdat dit land een gastvrije plaats mag zijn voor iedereen, waar iedere mens wordt gerespecteerd in zijn waardigheid en bemind om wie hij is.

Laten wij ons openstellen voor de gave van de Geest. Laten wij de Heer zoeken zoals Nicodemus en het licht van zijn Evangelie ontvangen, in het vertrouwen dat wij in onszelf nieuw leven zullen ervaren, een aanwezigheid die zegent, een belangeloze liefde die ons helpt de overgang te maken van de nacht naar het licht. Want God wil niet dat er iets verloren gaat. Reeds nu wil Hij ons het eeuwige leven schenken om ons te leiden naar het geluk dat geen einde kent.

Moge de Heer ons, door de voorspraak van de Maagd Maria, de genade schenken ons voor Hem te openen en ons te laten meevoeren door de wind van zijn Geest.