Verzameld rond de Eucharistie, het geschenk van de levende aanwezigheid van Christus onder ons

Eminenties en Excellenties,
geliefde priesters, religieuzen,
Majesteiten,
broeders en zusters:

Met een hart vol vreugde, aan het begin van deze reis naar Spanje, leid ik deze viering op de dag van het feest van Corpus Christi.

We zijn hier bijeen rond de Eucharistie, het geschenk van de levende aanwezigheid van Christus onder ons. Hij, die ons zijn leven wilde schenken om ons te laten binnentreden in de gemeenschap met de Vader en ons tot zijn kinderen te maken, is hier, als het levende Brood dat uit de hemel is neergedaald, dat ons voedt met het leven van God zelf, met een liefde die sterker is dan de dood.

Deze herdenking van de Heer die aanwezig is in het eucharistisch brood vormt de kern van uw geloof en van de geschiedenis van uw volk. Hier in Madrid, maar ook op zoveel andere plaatsen in Spanje, is Corpus Christi niet zomaar een feestdag op de liturgische kalender, maar een terugkeer naar de wortels van het geloof om de liefde en trouw aan God te vernieuwen. De plechtige processies van deze dag hebben eeuwenlang de vroomheid, de kunst, de muziek, de architectuur en het leven van het Spaanse volk gevormd en drukken ook vandaag nog het spirituele gevoel van dit land uit, onder meer door de schoonheid en elegantie van de bloementapijten, de altaren in de straten, de zorg voor de monstransen en de expositie-elementen, de gezangen en de versieringen. Het gaat hier niet om een uiterlijke vertoning, een overblijfsel van de folklore of een louter esthetische versiering: het gaat hier om het geloof in de aanwezigheid van de Verrezen Heer, die leeft en nog steeds onder ons rondgaat, die zich tot brood maakt voor onze honger naar leven en de hoeken van ons hart en onze geschiedenis bezoekt, ook de donkerste.

Zo, als Christus zich in de eucharistieviering als voedsel geeft, zegt de processie dat Hij niet opgesloten blijft in de tempel, maar ons tegemoet komt. Jezus wandelt door de straten, doorkruist de pleinen, bezoekt onze wijken, bewoont de plaatsen van ons dagelijks leven. Hij is de nabije God die met zijn volk meegaat, de Heer van de geschiedenis, troost voor de zwakken, licht voor de gezinnen, hoop voor de zieken, vrede voor wie lijdt. De Christus die in de monstrans door de straten trekt, is dezelfde die zich identificeert met de armen, de neerslachtigen, de eenzamen en de hulpelozen. Het is geen toeval dat hier, in Spanje, de Kerk al jarenlang het hoogfeest van Corpus Christi verbindt met de Dag van de Naastenliefde.

Het gaat er niet alleen om de monstrans tevoorschijn te halen, maar om ons zelf te laten bevrijden van egoïsme, van onverschilligheid, van een comfortabel en privé-geloof, om te beantwoorden aan zijn uitnodiging tot bekering, om onze blik te veranderen, om zijn aanwezigheid te omarmen die ons transformeert en ons tot bouwers van een nieuwe wereld maakt.

Daarom laat de historische herinnering aan de processies van Corpus Christi zich niet opsluiten in een nostalgische herinnering; ze wordt daarentegen een uitnodiging voor het heden, voor ons persoonlijk leven, voor onze relaties, voor de samenleving, voor de opbouw van de toekomst. In dit perspectief moet de uitnodiging om te "herinneren" worden begrepen die we in de eerste lezing hebben gehoord: "Herinner je de hele weg die de Heer, je God, je de afgelopen veertig jaar door de woestijn heeft laten afleggen"; herinner je hoe Hij je, toen je honger had, met manna heeft gevoed. Het gaat erom te "herinneren" juist om niet te vergeten wie de Heer is, om niet in de verleiding te komen om op andere afgoden te vertrouwen en ons te voeden met brood dat niet verzadigt.

Daarom is hier een opdracht voor het Spanje van vandaag en morgen: dat de religiositeit die dit land al eeuwenlang bezielt, geen museum uit het verleden is dat men bezoekt, maar een school van het geloof waaruit men ook vandaag nog kan putten. Een school die ons leert om voor God en voor de naaste te knielen, want niemand kan voor de Heer knielen en de broeder verachten; een school die ons de dankbaarheid leert van de liefde die zich tot gave maakt, opdat zij onder ons circuleert en de ketenen van alle egoïsme verbreekt; een school waaruit wij leren dat God werkelijk aanwezig is en dat ook wij geroepen zijn om aanwezig te zijn in de situaties en uitdagingen van de samenleving, om niet weg te lopen, om ons persoonlijk in te zetten voor de opbouw van het algemeen welzijn.

Broeders en zusters, ik wil hier st. Manuel González gedenken, de bisschop van de verlaten tabernakels. Zijn leven herinnert ons eraan dat de Eucharistie niet alleen tijdens grote vieringen of af en toe geëerd mag worden, maar ook in de stille trouw van wie de Heer vergezelt met een nederige en discrete vriendschap die dag na dag wordt gevoed. Ik wil ook de poëtische verzen van de heilige Johannes van het Kruis in herinnering brengen: "Hoe goed ken ik de bron die stroomt en vloeit, ook al is het nacht" (Lied van de ziel die zich verheugt in het kennen van God door het geloof). In de kloostergevangenis van Toledo, waar hij onder zeer zware omstandigheden gevangen zat, juist rond Corpus Christi van 1578, herkent hij vanuit de nacht van die gevangenis de verborgen aanwezigheid van de Heer, waaruit een licht voortkomt dat geen ondergang kent en een leven stroomt dat niet opraakt. Jezus in de Eucharistie is "die eeuwige bron die verborgen is", een bron die stroomt en de dorst lest, maar zonder te verblinden, zonder zich op te dringen met uiterlijke macht, zonder zich op spectaculaire wijze te presenteren (cf. ibid.).

Laten we met oprechte liefde tot Hem terugkeren. Laten we ons openstellen voor de ontmoeting met Hem, laten we Hem de dorheid van ons hart bevochtigen, om vervolgens de wegen van het leven en de geschiedenis op te gaan en deze stroom van fris water, deze stroom van liefde, vrede, gerechtigheid en vreugde onder de mensen te brengen. Laten we opnieuw drinken uit deze eucharistische bron, die ons niet opsluit in een privé-devotie, maar ons uitzendt om onze broeders en zusters, de gezinnen, de armen, degenen die lijden en degenen die de hoop hebben verloren, te bevloeien. De eucharistische genade verandert ons, maar maakt ons ook tot hoofdrolspelers in de transformatie van de geschiedenis en tot een teken van hoop voor degenen die we ontmoeten.

Moge de Heer Jezus, aanwezig in de Eucharistie, jullie tot gebroken, overgegeven en aangeboden brood maken, opdat er een vol leven voor jullie, voor jullie gezinnen en voor jullie land kan ontspringen.