Inhoudsopgave

Uitklappen

- Documentgegevens

- Inhoud

Over slechts enkele uren wordt Magnifica Humanitas[9800], de eerste encycliek van het pontificaat van paus Leo XIV, officieel gepresenteerd. Prevost ondertekende het document op 15 mei, de 135e verjaardag van Rerum Novarum[651], de baanbrekende encycliek van zijn voorganger paus Leo XIII. Het is alom bekend dat het centrale thema de bescherming van de menselijke persoon in het tijdperk van kunstmatige intelligentie zal zijn.

Extra opties voor deze alinea

Reageer op deze alinea Deel op social media

Maar wat zullen we eigenlijk lezen in deze langverwachte encycliek? We kunnen alvast een voorproefje geven. Het centrale argument van de paus is dat Magnifica Humanitas[9800], geconfronteerd met technologische vooruitgang, voor een kruispunt staat tussen zelfvoorziening en solidariteit. De tekst presenteert dit alternatief aan de hand van Bijbelse beeldspraak. Het gevaar van de buitensporige macht van de mensheid over zichzelf – een concept dat al door paus Benedictus XVI in Spe Salvi[2067] werd onderzocht – wordt hier heroverwogen in het licht van de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie en digitalisering.

Extra opties voor deze alinea

Reageer op deze alinea Deel op social media

De encycliek[9800] verdiept en breidt de opmerkingen uit die de nieuw gekozen paus tegen de kardinalen maakte toen hij uitlegde dat hij zijn pauselijke naam had gekozen als eerbetoon aan Rerum Novarum[651], dat “de sociale kwestie behandelde in de context van de eerste grote industriële revolutie”, terwijl “de Kerk vandaag iedereen de schat van haar sociale leer aanbiedt als antwoord op een nieuwe industriële revolutie en op ontwikkelingen in kunstmatige intelligentie, die nieuwe uitdagingen vormen voor de verdediging van de menselijke waardigheid, rechtvaardigheid en arbeid.” Rijk aan genade en troost in de Geest (vgl. Joh. 14, 25-27), [[9487|+13]]

Extra opties voor deze alinea

Reageer op deze alinea Deel op social media

De katholieke sociale leer staat in dit document opnieuw centraal. Ze wordt niet gepresenteerd als een rigide reeks regels, maar als iets levends — een manier om met de samenleving en met anderen om te gaan. Prevost had dit idee al verwoord in het voorwoord van een boek uit 2024 van zijn vriend en mede-augustijn, John Lydon. Magnifica Humanitas[9800] verwerpt beschuldigingen van ongepaste bemoeienis door de sociale leer, en benadrukt de betrokkenheid ervan bij de hedendaagse realiteit, terwijl het tegelijkertijd stevig in Christus is verankerd in plaats van in de sociologie.

Extra opties voor deze alinea

Reageer op deze alinea Deel op social media

De paus benadrukt sterk de rol van onderscheidingsvermogen, dat dient als leidraad voor menselijk handelen in een tijdperk dat steeds meer wordt gevormd door de omgang met kunstmatige intelligentie. In zijn boodschap voor de Werelddag van de Sociale Communicatie[9837] van dit jaar, waarin hij reflecteerde op de veranderingen die de digitale technologie teweegbrengt, citeerde Leo XIV Gregorius van Nyssa, die leerde dat “geschapen zijn naar het beeld van God betekent dat vanaf het allereerste moment van de schepping een koninklijk karakter op de mensheid is gedrukt”. Het behoud van menselijke stemmen en gezichten, [[9837|+4]]

Extra opties voor deze alinea

Reageer op deze alinea Deel op social media

Deze thema’s komen terug in de encycliek, waarin de paus de waardigheid verdedigt die aan ieder mens toekomt, simpelweg omdat hij of zij door God gewild, geschapen en bemind is. Het waarborgen van de menselijke waardigheid wordt gepresenteerd als het criterium om te beoordelen wat goed is en wat niet, zelfs op het gebied van technologische ontwikkeling. Wat de paus bovenal zorgen baart, is het risico van morele onverantwoordelijkheid dat voortvloeit uit het gebruik van kunstmatige intelligentie, en om deze reden gaat de encycliek dieper in op waarschuwingen die hij al tijdens het eerste jaar van zijn pontificaat had geuit.

Extra opties voor deze alinea

Reageer op deze alinea Deel op social media

Een voorbeeld hiervan was zijn boodschap voor de Internationale Dag van de Wiskunde, waarin Leo XIV opriep tot het gebruik van algoritmen die “de integrale groei van de persoon” respecteren en “de morele dimensie van deze opkomende technologieën” niet uitsluiten.

Extra opties voor deze alinea

Reageer op deze alinea Deel op social media

De wiskundig geschoolde paus bekritiseert degenen die, door hun toevlucht te nemen tot technologie, de menselijke conditie zelf trachten te overstijgen. In plaats daarvan prijst hij wat hij, in een veelzeggende toespraak tot de leden van de Raad van Bestuur van de Stichting Vaticaanse Sterrenwacht, een “gezond gevoel voor proportie” noemde. Zijn bezorgdheid richt zich vooral op de impact van kunstmatige intelligentie op menselijke relaties en het sociale weefsel. Zo bouwt Magnifica Humanitas[9800] voort op de recente oproep van de paus “ons in te zetten voor het bevorderen van vormen van communicatie die altijd de waarheid van de menselijke persoon respecteren, waarnaar elke technologische innovatie gericht moet zijn”, terwijl ook de vraag naar de relatie tussen technologie en vrijheid aan de orde wordt gesteld.

Extra opties voor deze alinea

Reageer op deze alinea Deel op social media

Ten slotte is het duidelijk dat de paus die voor het eerst voor de wereld verscheen met de woorden “vrede zij met u”, en die later met Donald Trump in conflict kwam over de situatie in Iran, nauwelijks kon vermijden de rol van nieuwe technologieën in oorlogsvoering aan de orde te stellen. In overeenstemming met het traditionele standpunt van de Heilige Stoel komt de verdediging van het multilateralisme naar voren als onvermijdelijk in een tijd waarin het kwetsbaarder lijkt dan ooit. En hoewel de oproep tot een ethisch gebruik van kunstmatige intelligentie in het algemeen geldt, wordt deze nog urgenter wanneer het om wapens gaat.

Extra opties voor deze alinea

Reageer op deze alinea Deel op social media

Uiteindelijk is Leo’s encycliek niet tegen AI; veeleer tracht zij, vanuit een typisch Augustijns perspectief, deze te sturen in de richting van de verwezenlijking van het algemeen welzijn. Daartoe herhaalt Magnifica Humanitas[9800] wat de paus tegen de Centesimus Annus Pro Pontifice Foundation zei toen hij de hoop uitsprak dat de mensheid het vertrouwen in haar eigen vermogen om de ontwikkeling van deze technologieën vorm te geven, zou kunnen herstellen en versterken. En het is opvallend dat Leo, terwijl hij een dergelijk door en door hedendaags onderwerp aansnijdt, zich genoodzaakt voelt te wijzen op de contemplatie van het Vleesgeworden Woord als de onmisbare weg uit de “verduistering van de betekenis van wat het is om mens te zijn”, zoals hij onlangs verklaarde.

Extra opties voor deze alinea

Reageer op deze alinea Deel op social media

Bericht

De paus verwerpt het transhumanisme: een eerste inkijk van de encycliek

24 mei 2026

Paus over Gods barmhartigheid in een videoboodschap: Gods liefde als bron van vrede, hoop en verzoening

7 juni 2026

Synodaliteit en Magnifica humanitas: de liturgie is opnieuw van de agenda van het komende consistorie van Leo XIV geschrapt

4 juni 2026

Eerste encycliek paus Leo: “Beschaving van liefde” in het digitale tijdperk

26 mei 2026

Een samenvatting van de encycliek Magnifica Humanitas van Paus Leo XIV

26 mei 2026

De mens centraal in tijden van kunstmatige intelligentie

23 mei 2026

Paus Leo XIV publiceert eerste encycliek, Magnifica humanitas, op Tweede Pinksterdag

19 mei 2026

Paus Leo XIV wil gesprekken met Koptisch-orthodoxen hervatten na breuk over „Fiducia Supplicans“

15 mei 2026

Paus Leo op pastoraal bezoek bij de romeinse universiteit Sapienza

14 mei 2026

Nederlandse vertaling CCEO - korte verantwoording

12 mei 2026

Paus vraagt om vorming van leiders voor het algemeen welzijn

17 april 2026

Paus reist naar Douala voor de H. Mis

17 april 2026

Dag vier in Afrika: paus Leo spreekt zich uit over de ‘Anglophone-crisis’ in Kameroen

16 april 2026

Paus in het spoor van Augustinus: ‘Getuig van het Evangelie door eenvoudige gebaren’

14 april 2026

Ontmoeting met de Algerijnse gemeenschap in de basiliek van Onze-Lieve-Vrouw van Afrika

13 april 2026

Paus Leo XIV bezoekt het Martelaarsmonument Maqam Echahid in Algiers (Algerije)

13 april 2026

Beschouwingen over de Katholieke liturgie door Dom Guèranger (2)

7 april 2026

‘Urbi et orbi’: paus vraagt wereldleiders de wapens neer te leggen

5 april 2026

Beschouwingen over de Katholieke liturgie door Dom Guèranger

30 maart 2026

Twee brieven voor de keizer voorgelezen op het 3e Concilie van Constantinopel

29 maart 2026

Paus wil overleg met voorzitters bisschoppenferenties over geloofsoverdracht aan, in en door gezinnen

20 maart 2026

Paus roept op tot Olympisch Staakt-het-Vuren in brief voor Winterspelen

9 februari 2026

Paus Leo XIV roept op tot diplomatie en dialoog

4 februari 2026

Toelichting bij Ambrosius van Milaan: "De Virginibus"

23 januari 2026

Paus: Culturele diplomatie kan bruggen bouwen en vooroordelen overwinnen

12 december 2025

Paus schrijft sterke brief over eenheid Christenen kort voor Turkijereis: 'In Unitate Fidei'

26 november 2025

Paus Leo XIV vraagt dat kunstmatige intelligentie zich ontwikkelt in het licht van ethiek, geloof en zorg voor de mens.

12 november 2025

Paus Leo XIV: Christus is het fundament van de Kerk, niet wereldse criteria

10 november 2025

Thema van honderdste Wereldmissiezondag (2026): Eén in Christus, verenigd in de missie

1 november 2025

Paus roept op tot vernieuwing van het katholiek onderwijs temidden van de uitdagingen van de moderne samenleving en technologie

28 oktober 2025

Paus Leo XIV: Jullie opdracht is de waarheid te spreken en na te leven

24 oktober 2025

Oproep van paus Leo XIV voor 99e Wereldmissiezondag

14 oktober 2025

Apostolische Exhortatie Dilexi te van paus Leo XIV is verschenen

9 oktober 2025

Eerste leerstellige tekst van paus Leo gepubliceerd: ‘Dilexi te’ vormt brug met paus Franciscus

9 oktober 2025

Paus: ‘God zal niet redden zonder ons’

7 oktober 2025

Paus heeft eerste Apostolische Exhortatie ondertekend

4 oktober 2025

Tien jaar Laudato si’: Samen zorg dragen voor ons gemeenschappelijk huis

1 oktober 2025

38-jarige theoloog is nieuwe redacteur van ‘Denzinger’

27 september 2025

bekijk overzicht