Paus Leo XIV wil gesprekken met Koptisch-orthodoxen hervatten na breuk over „Fiducia Supplicans“

VATICAANSTAD, 15 mei 2026 — Paus Leo XIV heeft vandaag opgeroepen tot een heropleving van de dialoog met de Koptisch-orthodoxe Kerk na een breuk in maart 2024 over [9111], de verklaring van het Vaticaan waarin zegeningen voor koppels van hetzelfde geslacht worden toegestaan.

In de mededelingen die vrijdag werden gepubliceerd, erkenden noch de paus, noch het Vaticaan echter dat het document zelf de Koptische Kerk ertoe had aangezet de oecumenische gesprekken met Rome op te schorten.

-

In een telefoongesprek met Zijne Heiligheid Tawadros II van Alexandrië, patriarch van de zetel van St. Marcus, sprak paus Leo in verzoenende bewoordingen. Volgens het Vaticaan vond het gesprek plaats in een “hartelijke en broederlijke sfeer”, waarbij beide partijen de wens uitspraken om “een nieuwe impuls” te geven aan de jaarlijkse Dag van de Vriendschap tussen Kopten en Katholieken en om “alle obstakels voor een dialoog op basis van geloof en naastenliefde” te overwinnen. Het gesprek weerspiegelde ook het besef van een gedeelde verantwoordelijkheid voor het verkondigen van het Evangelie en het bevorderen van vrede en verzoening, met name in het Midden-Oosten.

In het verslag van het Vaticaan werd geen melding gemaakt van [9111] - de verklaring van december 2023 dat de Koptisch-orthodoxe Heilige Synode er in maart 2024 toe bracht de theologische dialoog met de Heilige Stoel op te schorten.

Vanaf het moment van publicatie leidde de verklaring tot scherpe kritiek vanuit de orthodoxe wereld. Drie dagen na de publicatie zei metropoliet Hilarion van Boedapest en Hongarije dat zijn eerste reactie er een van “schok” was. Hij beschreef de Rooms-Katholieke Kerk als een instelling die al lang wordt beschouwd als een “baken van het traditionele Christendom” en waarschuwde dat dergelijke documenten het risico met zich meebrachten “nieuwe verdeeldheid” te creëren en een vruchtbare dialoog “moeilijker” te maken.

In januari 2024 erkende kardinaal Kurt Koch, hoofd van het [d:543|Dicasterie voor de Bevordering van de Christelijke Eenheid], dat [9111] “negatieve reacties” had uitgelokt bij de orthodoxen. Hij onthulde ook dat hij een brief had geschreven aan kardinaal Víctor Manuel Fernández, prefect van het [d:486], met het verzoek om opheldering te geven te midden van de groeiende bezorgdheid.

Toen de Koptische Heilige Synode twee maanden later de opschorting van de dialoog formeel aankondigde, vermijdde haar verklaring het decreet expliciet te noemen. Maar de bisschoppen bevestigden tegelijkertijd de afwijzing door de Kerk van homoseksuele relaties en veroordeelden elke zegening van dergelijke verbintenissen als “een zegening van de zonde”. In een daaropvolgende videoverklaring nam de Koptische woordvoerder pater Moussa Ibrahim alle resterende onduidelijkheid weg en beschreef hij de opschorting als een reactie op de “verandering van standpunt van Rome ten aanzien van de kwestie van homoseksualiteit”.

Als reactie op de nasleep reisde kardinaal Fernández in mei 2024 naar Caïro om een ontmoeting te hebben met Tawadros II, waar hij trachtte het standpunt van het Vaticaan te verduidelijken en benadrukte dat [9111] geen zegeningen van verbintenissen zelf toestond, maar wel van individuen die pastorale ondersteuning zochten. De ontmoeting maakte deel uit van bredere inspanningen van het Vaticaan om de fragiele oecumenische banden te behouden en de orthodoxe kritiek te beperken.

Nu, minder dan een jaar na het begin van zijn pontificaat, doet paus Leo XIV toenaderingspogingen om de discussies te hervatten, maar zonder de controverse in het openbaar opnieuw aan te wakkeren.

“Deze pelgrimstocht van vriendschap heeft onze Kerken, gescheiden door eeuwen van misverstanden, in staat gesteld een zeer vruchtbare theologische dialoog aan te gaan”, schreef de paus aan Tawadros II in een [9879||brief] die vrijdag werd gepubliceerd ter gelegenheid van de jaarlijkse Dag van de Vriendschap. Verwijzend naar de [d:280|Gezamenlijke Internationale Commissie voor Theologische Dialoog tussen de Katholieke Kerk en de Oosters-Orthodoxe Kerken], voegde hij eraan toe: “Het is mijn hoop dat deze Commissie ... haar werk zo spoedig mogelijk mag hervatten met alle kerken van de Oosters-Orthodoxe familie.” [[9879|+4]]

Gezien de gelegenheid die werd herdacht, was het niet verrassend dat de brief geen verwijzing bevatte naar de redenen voor de breuk in de betrekkingen, noch een hernieuwde verdediging van [9111].

De opschorting van de gesprekken tussen Rome en de Koptisch-orthodoxen betekende een aanzienlijke terugval in de betrekkingen die zich sinds de jaren zeventig gestaag hadden ontwikkeld, toen onder paus Paulus VI en paus Shenouda III voor het eerst een formele dialoog tot stand kwam. Nog in 2023 leken de betrekkingen aanzienlijk te verbeteren: de Heilige Stoel stond de Koptisch-orthodoxen toe de Goddelijke Liturgie te vieren in de Aartsbasiliek van Sint-Jan van Lateranen in Rome, en paus Franciscus voegde eenentwintig Koptische martelaren, gedood door Islamitische Staat in Libië, toe aan het Romeinse martyrologium.

De jaarlijkse Dag van de Vriendschap tussen Kopten en Katholieken, die onder paus Franciscus op voorstel van Tawadros II werd ingesteld, is sindsdien een terugkerend symbool geworden van de betrekkingen tussen de twee Kerken. Kardinaal Koch woonde de bijeenkomst van dit jaar bij, die op 10 mei in Rome plaatsvond.

In zijn [9879||brief] sprak paus Leo de hoop uit dat, nu beide kerken het liturgische feest van Pinksteren vieren, “de Heilige Geest, bron en drager van alle gaven, de kopten en katholieken zal leiden op onze gezamenlijke pelgrimstocht in waarheid en naastenliefde naar volledige gemeenschap.” [[9879|+7]]

Maar paus Leo’s oecumenische toenadering tot de Koptisch-orthodoxen kan voor nieuwe uitdagingen komen te staan, na de publicatie eerder deze maand van het eindrapport over “opkomende leerstellige, pastorale en ethische kwesties” door de Studiegroep nr. 9 van de Synode over Synodaliteit.

Het rapport – dat oproept tot een “paradigmaverschuiving” in de benadering van homoseksualiteit door de Kerk – heeft vernietigende kritiek ontvangen van katholieke prelaten en commentatoren, en bevat getuigenissen van mannen in civiele relaties met personen van hetzelfde geslacht die homoseksualiteit zien als een “geschenk van God” en die kritiek uiten op Courage, een canoniek goedgekeurd apostolaat voor mensen met een voorkeur voor hetzelfde geslacht.

De controverse laaide deze week op nadat aan het licht kwam dat jezuïet James Martin, een vooraanstaand pleitbezorger van de “LGBT”-beweging, naar verluidt een centrale rol had gespeeld bij het coördineren van de getuigenissen in het rapport.

Hoewel het Algemeen Secretariaat van de Synode zich na deze onthullingen van het rapport probeert te distantiëren, had de secretaris-generaal, kardinaal Mario Grech, het document aanvankelijk geprezen als “de synodale methode toegepast op de meest veeleisende situaties.”

De inspanningen van paus Leo XIV om de oecumenische dialoog met de Koptisch-orthodoxe Kerk te herstellen, kunnen daarom afhangen van zijn reactie op het eindrapport van Studiegroep nr. 9.