5. De missie van de Kerk in de hedendaagse wereld (GS, 40-45)

Broeders en zusters, goedemorgen en welkom! In het kader van onze verdere beschouwing van de conciliaire constitutie Gaudium et spes (GS) besteden we vandaag aandacht aan het vierde hoofdstuk van het eerste deel, gewijd aan de zending van de Kerk in de hedendaagse wereld. Allereerst herinnert het Concilie eraan dat de Kerk niet 'boven' of 'naast' de wereld staat, maar er als het ware in is ingeplant. «Mundus reconciliatus Ecclesia», schreef de heilige Augustinus (Sermo 96): de Kerk is een wereld die reeds met God verzoend is; wij zijn pelgrims op aarde en delen met deze wereld zowel de kwetsbaarheid als de schoonheid (cf. GS, 41).

Zoals de Zoon van God mens is geworden om de wereld leven te schenken en haar met de Vader te verzoenen, zo woont de Kerk in de wereld als teken van de incarnatie van God om zijn plan te openbaren om ons allen tot zijn kinderen te maken in één grote menselijke familie. Daarom wandelt de Kerk door de geschiedenis te midden van volkeren en culturen, en „door deze verwevenheid van het leven met de volkeren gaat zij steeds meer inzien dat haar zending een historische reikwijdte heeft en een verantwoordelijkheid met zich meebrengt ten aanzien van de wijze waarop sociale relaties worden gevormd" (Encycliek Magnifica humanitas, 19).

De eerste missie van de Kerk is om mensen te helpen aandacht te schenken aan de diepgaande vragen van het leven: die over onze oorsprong en onze bestemming, evenals die over de zin van liefde en pijn (zie GS, 41). De logica van winst ten koste van alles en de manipulatie van informatie dreigen een ongepaste druk uit te oefenen, zodat mensen zich aanpassen aan een levensstijl die gericht is op de consumptie van materiële goederen, maar ons hart is erop gemaakt om naar boven te kijken.

De concilievaders herinneren eraan dat de missie van de Kerk ook tot uiting komt in het bijdragen aan de opbouw van de aardse stad. Haar methoden en doelstellingen zijn echter niet in de eerste plaats van politieke aard, maar bestaan uit het getuigenis van geloof en naastenliefde, samen met de inzet voor gerechtigheid, vrede en broederschap. Door Christus te aanbidden, de Rechtvaardige die voor de onrechtvaardigen is gestorven, kan de gelovige de onderdrukking van de kleinen en de armen niet aanvaarden, evenmin als de onrechtvaardige structuren die omstandigheden van afhankelijkheid en onrechtvaardigheid in stand houden. De sociale leer van de Kerk geeft richting aan het handelen van christenen, die samenwerken met alle mensen van goede wil bij het bevorderen van het algemeen welzijn. Voor de Kerk ligt dan ook „niets meer aan het hart dan het welzijn van allen te dienen en zich vrij te kunnen ontwikkelen onder elk regime dat de grondrechten van de persoon en het gezin eerbiedigt en de eisen van het algemeen welzijn erkent" (GS, 42).

Om de evangelische missie doeltreffend te vervullen, is het noodzakelijk dat elke gedoopte zich inzet om samen te werken met de genade van de Heilige Geest, opdat zijn geloof levendig is en tot uiting komt in coherent gedrag. Zoals de concilievaders inderdaad opmerken, moet de kloof tussen het beleden geloof en het dagelijks leven „tot de ernstigste dwalingen van onze tijd worden gerekend" (GS, 43).

Gaudium et spes besteedt bijzondere aandacht (cf. ibid.) aan de zending van de leken, die op grond van het doopsel geroepen zijn om de wereld te bezielen met de christelijke geest en de visie van het Evangelie. De belangrijkste plaatsen voor deze handeling, die met recht priesterlijk genoemd kan worden, zijn ongetwijfeld het gezin en het werk, maar zij strekt zich uit tot elke levenssfeer.

Ten slotte houdt de Kerk altijd rekening met wat er in de samenleving gebeurt en zich ontwikkelt (zie GS, 44). Het is de taak van het hele Volk van God, en vooral van de herders en theologen, om te onderscheiden wat in de culturen van onze tijd de aandacht verdient, waarbij het Woord van God en de Traditie van de Kerk altijd het hoogste criterium voor dit onderscheidingsvermogen vormen. Dit vereist een evenwichtige geest, vrij van culturele modegrillen, die in staat is om op een positieve manier naar de wereld te kijken en tegelijkertijd standvastig te blijven in het bewaren en presenteren van de evangelische boodschap in haar geheel. Want „het is zeker niet door de inhoud af te zwakken en de eisen te versoepelen dat het christendom aantrekkelijk kan worden gemaakt" (Toespraak tot de plenaire vergadering van het Dicasterie voor Evangelisatie – Afdeling voor fundamentele kwesties van de wereldwijde evangelisatie, 28 mei 2026).

Geliefden, terwijl de Kerk haar weg door de geschiedenis vervolgt, „streeft zij slechts één doel na: dat het Rijk van God komt en het heil van de hele mensheid tot stand komt" (GS, 45). Dit doel streeft zij vooral na door persoonlijke heiligheid en broederlijke liefde. De heilige Paulus VI schreef: „Zonder dit teken van heiligheid zal ons woord nauwelijks zijn weg vinden naar het hart van de mens van onze tijd, maar dreigt het ijdel en vruchteloos te blijven" (Apostolische Exhortatie Evangelii nuntiandi, 76). Laten we ons daarom openstellen voor het werk van de Heilige Geest, opdat Hij ons helpt in heiligheid en naastenliefde te leven, zodat de wereld kan geloven en hopen.

Begroeting van pelgrims
Ik groet van harte de Franstaligen, in het bijzonder de pelgrims uit de bisdommen Amiens, Arras en Marseille en de groep „Gens du Voyage", evenals de gelovigen uit Senegal. Broeders en zusters, laten we leren openheid van geest te cultiveren en het vermogen om positief naar mensen te kijken, om hen te helpen de evangelische boodschap te aanvaarden en zaaiers van hoop in de samenleving te worden. Moge God u zegenen!

Ik heet alle Engelstalige pelgrims en bezoekers die vandaag aan de audiëntie deelnemen van harte welkom, in het bijzonder die uit Engeland, Schotland, Ierland, Oeganda, Zuid-Afrika, Australië, Nieuw-Zeeland, India, Indonesië, de Filippijnen, Sri Lanka, Canada en de Verenigde Staten van Amerika. Over ieder van u en uw gezinnen roep ik de vreugde en vrede van onze Heer Jezus Christus af. God zegene u allen!

Ik heet de Duitstalige pelgrims van harte welkom, in het bijzonder de jonge mannen uit de Zwitserse Bondsstaat die deelnemen aan de voorlichtingsweek van de Pauselijke Zwitserse Garde. Ik wens iedereen een aangenaam verblijf hier in Rome. Moge de Heer u zegenen en u altijd beschermen.

Ik groet de Spaanstalige pelgrims van harte. Ik moedig jullie aan om ontvankelijk te zijn voor de ingevingen van de Heilige Geest, zodat ieder van jullie, vanuit zijn of haar eigen levenssituatie, kan bijdragen aan de komst van het Rijk van God in de wereld en de hele mensheid het heil mag ontvangen dat door het offer van Christus is verworven. Moge God jullie zegenen. Hartelijk dank.

Ik richt mijn oprechte groeten tot de Chinees sprekende mensen. Lieve broeders en zusters, moge Maria, de moeder van Jezus, in tijden van moeilijkheden en lijden uw toevluchtsoord en kracht zijn. Ik zegen u van harte.

Een hartelijke groet aan de Portugeestalige pelgrims, in het bijzonder aan de groepen uit Brazilië en Portugal. Lieve broeders en zusters, aanstaande maandag, 12 oktober, wordt Nossa Senhora Aparecida, de patroonheilige van Brazilië, gevierd. Ik vertrouw jullie allen en jullie gezinnen toe aan haar moederlijke voorspraak. Moge Onze-Lieve-Vrouw jullie altijd beschermen! God zegene jullie!

Ik groet de gelovigen die Arabisch spreken. Wij zijn geroepen om te getuigen van Christus door liefde, gerechtigheid en vrede, om een wereld op te bouwen waarin het algemeen welzijn en de broederschap onder allen heersen. Moge de Heer u allen zegenen en u altijd beschermen tegen alle kwaad!

Ik groet de Polen van harte, en in het bijzonder de pelgrims uit het bisdom Łomża die samen met hun bisschop zijn gekomen om dank te betuigen voor het 100-jarig bestaan van deze lokale kerk, evenals de pelgrims uit het bisdom Siedlce met hun bisschoppen. Ik beveel u aan bij de voorspraak van Maria, Moeder van de Schone Liefde, en bij de onlangs herdachte heilige Faustyna Kowalska, de „Apostel van Gods Barmhartigheid", opdat u op de wegen van het dagelijks leven altijd zult vertrouwen op God, die de Heer van de geschiedenis is. Geprezen zij Jezus Christus!

* * *
Ik richt mijn hartelijke groeten tot de Italiaanstalige pelgrims, in het bijzonder tot de Minderbroeders uit Apulië en Molise, tot de gelovigen van de parochies van Montenero di Bisaccia en Bisceglie, en tot de Nationale Vereniging van Administratieve en Financiële Directeuren.

Tot slot gaan mijn gedachten uit naar de jongeren, de zieken en de pasgetrouwden. De liturgische gedenkdag van vandaag, ter ere van de Heilige Maagd Maria van de Rozenkrans, biedt mij de gelegenheid om te wijzen op het belang van de Heilige Rozenkrans, een mariaal gebed dat de Kerktraditie zo dierbaar is. Ik nodig u uit om deze te bidden om de troost van onze hemelse Moeder te ervaren, een veilige toevluchtsoord te midden van de moeilijkheden van het leven.

Aan allen mijn zegen