Inleidende catechese

Broeders en zusters, goedemorgen en welkom!

Na het jubileumjaar, waarin we ons hebben gericht op de mysteries van het leven van Jezus[d:564], beginnen we aan een nieuwe cyclus van catechese[d:573] die gewijd zal zijn aan het Tweede Vaticaans Concilie[d:4] en een herlezing van zijn documenten. Het is een waardevolle gelegenheid om de schoonheid en het belang van deze kerkelijke gebeurtenis te herontdekken. De heilige Johannes Paulus II verklaarde aan het einde van het jubileumjaar 2000[d:17]: "Ik voel me meer dan ooit verplicht om te wijzen op het Concilie als de grote genade die de Kerk in de twintigste eeuw is geschonken" Novo millennio ineunte, 57[[9|57]]

Samen met de verjaardag van het Concilie van Nicea[d:222] herdachten we in 2025 de zeventigste verjaardag van het Tweede Vaticaans Concilie[d:4]. Hoewel de tijd die ons van deze gebeurtenis scheidt niet zo lang is, is het evenzeer waar dat de generatie bisschoppen, theologen en gelovigen van Vaticanum II niet meer onder ons is. Daarom is het belangrijk dat we, terwijl we de oproep horen om de profetie ervan niet te laten vervagen en te blijven zoeken naar manieren en middelen om de inzichten ervan ten uitvoer te brengen, het concilie opnieuw van dichtbij leren kennen, en dat niet door middel van "geruchten" of interpretaties die zijn gegeven, maar door de documenten ervan opnieuw te lezen en na te denken over de inhoud ervan. Het is immers het leergezag dat nog steeds de leidende ster is van de reis van de Kerk vandaag. Zoals Benedictus XVI leerde: "Naarmate de jaren verstreken, hebben de conciliedocumenten niets van hun actualiteit verloren; hun leer blijkt zelfs bijzonder relevant te zijn voor de nieuwe situatie van de Kerk en de huidige geglobaliseerde samenleving." Het geloof, de oriëntatie voor heel het leven, 3[[4954|3]]

Toen paus Johannes XXIII op 11 oktober 1962 het concilie opende, sprak hij over het begin van een dag van licht voor de hele Kerk. Het werk van de talrijke vaders, afkomstig uit de kerken van alle continenten, maakte inderdaad de weg vrij voor een nieuw kerkelijk tijdperk. Na een rijke Bijbelse, theologische en liturgische reflectie die de twintigste eeuw overspande, herontdekte het Tweede Vaticaans Concilie het gezicht van God als de Vader die ons in Christus roept om zijn kinderen te zijn; het beschouwde de Kerk in het licht van Christus, het licht der volkeren, als een mysterie van gemeenschap en sacrament van eenheid tussen God en zijn volk; het initieerde een belangrijke liturgische hervorming, waarbij het mysterie van de verlossing en de actieve en bewuste deelname van het hele volk van God centraal stonden. Tegelijkertijd hielp het ons om ons open te stellen voor de wereld en de veranderingen en uitdagingen van de moderne tijd te omarmen in dialoog en medeverantwoordelijkheid, als een Kerk die haar armen wil openen voor de mensheid, wil inspelen op de hoop en angsten van volkeren en wil meewerken aan de opbouw van een meer rechtvaardige en meer broederlijke samenleving.

Dankzij het Tweede Vaticaans Concilie heeft de Kerk "iets te zeggen, een boodschap te brengen, een mededeling te doen." Ecclesiam Suam, 65[[91|65]], waarbij zij streeft naar het zoeken naar de waarheid door middel van oecumene, interreligieuze dialoog en dialoog met mensen van goede wil.

Deze geest, deze innerlijke houding, moet ons geestelijk leven en de pastorale actie van de Kerk kenmerken, omdat we nog steeds een vollediger kerkelijke hervorming in pastorale zin moeten realiseren en omdat we, gezien de uitdagingen van vandaag, geroepen zijn om waakzame tolken van de tekenen des tijds te blijven, vreugdevolle verkondigers van het Evangelie, moedige getuigen van gerechtigheid en vrede. Aan het begin van het Concilie schreef monseigneur Albino Luciani, de toekomstige paus Johannes Paulus I, als bisschop van Vittorio Veneto profetisch: "Zoals altijd is het niet zozeer nodig om organisaties, methoden of structuren tot stand te brengen, maar om een diepere en meer wijdverbreide heiligheid te bereiken. ... Het kan zijn dat de uitstekende en overvloedige vruchten van een Concilie pas na eeuwen zichtbaar zullen worden en zullen rijpen door moeizaam conflicten en ongunstige situaties te overwinnen". A. Luciani – Johannes...A. Luciani – Johannes Paulus I, Note sul Concilio, in Opera omnia, vol. II, Vittorio Veneto 1959-1962. Discorsi, scritti, articoli, Padua 1988, 451-453. Het herontdekken van het Concilie helpt ons dan ook, zoals paus Franciscus opmerkte, om "het primaat van God te herstellen, van wat essentieel is: een Kerk die smoorverliefd is op haar Heer en op alle mannen en vrouwen die Hij liefheeft" (Preek ter gelegenheid van de zestigste verjaardag van het begin van het Tweede Vaticaans Concilie, 11 oktober 2022).

Broeders en zusters, de woorden die de heilige Paulus VI aan het einde van de werkzaamheden van het Concilie tot de concilievaders richtte, blijven ook vandaag voor ons een leidraad. Hij bevestigde dat de tijd was gekomen om de conciliezitting te verlaten en de mensheid tegemoet te treden om haar het goede nieuws van het evangelie te brengen, in het besef dat zij een tijd van genade hadden beleefd waarin het verleden, het heden en de toekomst waren samengevat: "Het verleden: want hier, op deze plek, hebben we de Kerk van Christus met haar traditie, haar geschiedenis, haar concilies, haar kerkleraren, haar heiligen; het heden, want we nemen afscheid van elkaar om de wereld van vandaag tegemoet te treden met haar ellende, haar lijden, haar zonden, maar ook met haar wonderbaarlijke verworvenheden, haar waarden, haar deugden; en ten slotte is de toekomst hier aanwezig in de dringende roep van de volkeren van de wereld om meer gerechtigheid, in hun verlangen naar vrede, in hun bewuste of onbewuste dorst naar een hoger leven, juist dat leven dat de Kerk van Christus hun kan en wil geven." Nuntii quibusdam hominum ordinibus dati, 2[[467|2]]

Dit geldt ook voor ons. Terwijl we de documenten van het Tweede Vaticaans Concilie benaderen en hun profetische en hedendaagse relevantie herontdekken, verwelkomen we de rijke traditie van het leven van de Kerk en stellen we ons tegelijkertijd vragen over het heden en hernieuwen we onze vreugde om de wereld tegemoet te gaan om haar het evangelie van het koninkrijk van God te brengen, een koninkrijk van liefde, gerechtigheid en vrede.