• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x

WORTELS VAN DEZE OVERWINNING OP DE DOOD
Hoogfeest van Maria Tenhemelopneming - Parochiekerk van San Tommaso da Villanova - Castel Gandolfo

Eminenties, Excellenties, Autoriteiten,
Dames en Heren,

Vandaag viert de Kerk een van de belangrijkste Maria-feesten van het liturgische jaar: Maria Tenhemelopneming. Aan het eind van haar aardse leven werd de allerheiligste Maagd Maria met lichaam en ziel opgenomen ten hemel, dat wil zeggen opgenomen in de heerlijkheid van het eeuwige leven, in volledige en volkomen gemeenschap met God.

Het is dit jaar 60 jaar geleden dat de Dienaar Gods, Paus Pius XII, op 1 november 1950, dit dogma plechtig afkondigde en ofschoon de formulering daarvan enigszins ingewikkeld is, zou ik toch graag de tekst daarvan nu willen voorlezen. De paus zei:

”Daarom heeft de hoogverheven Moeder Gods, op mystieke wijze verbonden met Jezus Christus vanaf alle eeuwigheid in één en hetzelfde raadsbesluit der voorbestemming, onbevlekt in haar ontvangenis, ongerepte maagd in haar goddelijke moederschap, edelmoedige gezellin van de goddelijke Verlosser, die de volledige triomf behaalde over de zonde en haar gevolgen, daarom heeft zij uiteindelijk als de hoogste bekroning van haar voorrechten verworven dat zij vrij zou blijven van het bederf van het graf en dat zij evenals reeds eerder haar Zoon na de volledige overwinning op de dood, met lichaam en ziel zou worden opgenomen in de hemelse glorie, om daar als koningin te schitteren aan de rechterhand van haar Zoon, de onsterfelijke Koning der eeuwen.” Paus Pius XII, Apostolische Constitutie, Dogma verklaring Maria Tenhemelopneming, Munificentissimus Deus (1 nov 1950), 40. (Apostolische Constitutie Munificentissimus Deus, AAS 42 (1950), 768-769)

Dit is dan de kern van ons geloof in de Tenhemelopneming: We geloven dat Maria, zoals Christus haar Zoon, de dood overwonnen heeft en reeds triomfeert in hemelse glorie, in de totaliteit van haar zijn, dus ‘met lichaam en ziel’.

De heilige Paulus helpt ons vandaag in de tweede Lezing om een beetje meer licht op dit mysterie te werpen, te beginnen met de centrale gebeurtenis van de menselijke geschiedenis en van ons geloof: dat is de gebeurtenis van Christus’ verrijzenis uit de doden “als eersteling van hen die ontslapen zijn”. Ondergedompeld in zijn Paasmysterie, zijn we in staat te delen in zijn overwinning op zonde en dood. Hierin ligt het verbazingwekkende mysterie en belangrijkste gebeurtenis van de hele menselijke geschiedenis. De heilige Paulus zegt ons, dat wij allen in Adam de eerste en oude mens zijn ‘opgenomen’, dat we allemaal dezelfde menselijke erfenis bezitten en daartoe behoren: lijden, dood en zonde. Aan deze werkelijkheid, die we elke dag zien en beleven, wordt iets nieuws toegevoegd: we maken niet alleen maar deel uit van deze erfenis van de ene mens die begon met Adam, maar we zijn ook 'opgenomen' in de nieuwe mens, in de verrezen Christus en zo is het leven van de verrijzenis al in ons tegenwoordig. De eerste biologische ‘incorporatie’ is daarom een ‘incorporatie’ in de dood, het is een ‘incorporatie’ die de dood voortbrengt. De tweede en nieuwe ‘incorporatie’, die ons in het Doopsel wordt gegeven, is een ‘incorporatie’ die ons het leven geeft. Ik citeer opnieuw de tweede Lezing van vandaag: Paulus zegt ons: “Want omdat door een mens de dood is gekomen komt door een mens ook de opstanding der doden. Zoals allen sterven in Adam, zo zullen ook allen in Christus herleven. Maar ieder in zijn eigen rangorde: als eerste en voornaamste Christus, vervolgens, bij zijn komst, zij die Christus toebehoren” (1 Kor. 15, 21-24).

Welnu, wat Paulus zegt over alle mensen, zegt de Kerk in haar onfeilbaar leergezag over Maria op een precieze en duidelijke manier: de Moeder Gods is zo diep geïntegreerd in het mysterie van Christus, dat zij aan het einde van haar aardse leven met heel haar wezen deelneemt aan de verrijzenis van haar Zoon. Zij leeft al, wat wij verwachten aan het einde van de tijden wanneer de “laatste vijand”, de dood zal worden vernietigd Vgl. 1 Kor. 15, 26 ; zij leeft al dat, wat wij belijden aan het slot van het Credo: “ik verwacht de opstanding van de doden en het leven van het komen rijk”.

We kunnen ons dan afvragen: wat zijn de wortels van deze overwinning op de dood, die wonderbaarlijk in Maria is weggenomen? Die wortels liggen in het geloof van de Maagd van Nazareth, zoals de passage getuigt in het evangelie dat we net gehoord hebben (Lc. 1, 39-56): een geloof, gehoorzaam aan het woord van God en een volledige overgave aan het initiatief en het werken van God in overeenstemming met wat de aartsengel haar verkondigde. Geloof is daarom Maria's grootheid, zoals Elizabeth vreugdevol belijdt: Maria is “gezegend onder de vrouwen” en “gezegend is de vrucht van haar schoot”, want zij is “de moeder van de Heer” omdat zij geloofde, en op een unieke wijze de ‘eerste’ der zaligsprekingen leefde, de zaligspreking van het geloof. Elizabeth belijdt in haar vreugde en in die van het kind dat opspringt in haar schoot: “Zalig zij die geloofd heeft, dat tot vervulling zal komen wat haar vanwege de Heer gezegd is” (Lc. 1, 45). Beste vrienden, laten we ons niet beperken tot het bewonderen van Maria in de bestemming van haar heerlijkheid als ging het om een mens die erg ver van ons verwijderd is. Nee, we zijn geroepen om uit te zien naar alles wat de Heer in zijn liefde ook voor ons wil doen voor onze uiteindelijke bestemming: door het geloof met Hem te leven in een volmaakte gemeenschap van liefde en dus alzo waarachtig te leven.

In dit kader wil ik nadenken over het aspect van de dogmatische verklaring, waar sprake is van de opneming in de hemelse heerlijkheid. Wij weten allen dat we met de term 'hemel' niet verwijzen naar een bepaalde plek in het universum, naar een ster of iets dergelijks: Nee, we doelen op iets dat veel groter is en moeilijk te definiëren met onze beperkte menselijke begrippen. Met de term ‘hemel’ willen we zeggen dat God, - de God die ons nabij is geworden -, ons niet in de dood of na de dood in de steek laat, maar voor ons een plaats heeft en ons de eeuwigheid geeft; we bedoelen dat er in God voor ons een plaats is. Om deze werkelijkheid een beetje beter te begrijpen, moeten we naar onze eigen leven zien: we ervaren allemaal dat een mens, als hij gestorven is, op een bepaalde manier verder leeft in de herinnering en in de harten van hen die deze mens hebben gekend en hebben lief gehad. We zouden kunnen zeggen dat in hen een deel van die persoon verder leeft, doch als een ‘schaduw’ is, omdat dit overleven in het hart van hun dierbaren voorbestemd is om ooit te eindigen. God daarentegen vergaat nooit en we bestaan allemaal krachtens zijn liefde. We bestaan omdat Hij ons liefheeft, omdat Hij ons gedacht en ons in het leven heeft geroepen. Wij bestaan in de gedachten en de liefde van God. Wij bestaan in onze gehele werkelijkheid, niet alleen maar als onze ‘schaduw’. Ons vertrouwen, onze hoop, onze vrede zijn juist daarin gebaseerd, dat in God - in zijn gedachten en in zijn liefde - niet alleen een ‘schaduw’ van onszelf overleeft, maar dat wij in Hem - in zijn liefde als onze Schepper - worden behoed en met ons gehele leven, met ons gehele wezen, worden binnengeleid in de eeuwigheid.

Het is zijn liefde, die triomfeert over de dood en ons de eeuwigheid schenkt, en het is deze liefde die wij 'hemel' noemen: God is zo groot, dat Hij ook voor ons plaats heeft. En de mens Jezus, die tegelijkertijd God is, is voor ons de garantie dat mens-zijn en God-zijn eeuwig met elkaar kunnen bestaan en met elkaar kunnen leven. Dat betekent, dat niet alleen een deel van ieder van ons zal blijven bestaan, een deel van ons dat als het ware in veiligheid is gebracht, terwijl de andere delen vergaan; integendeel, het betekent dat God de hele mens - die we zijn -, kent en liefheeft. God verwelkomt in zijn eeuwigheid dat, wat zich nu in ons leven, - dat bestaat uit lijden en liefde, uit hoop, vreugde en verdriet -, ontwikkelt en tot ons wezen behoort. De gehele mens, heel zijn leven, wordt door God opgenomen en ontvangt, in Hem gezuiverd, de eeuwigheid. Lieve vrienden! Ik denk dat dit een waarheid is, die ons met diepe vreugde moet vervullen. Het Christendom verkondigt niet alleen maar een verlossing van de ziel in een vaag leven na de dood, waarin alles wat waardevol en dierbaar voor ons is in deze wereld, wordt geëlimineerd, maar belooft het eeuwige leven, “het leven van de komend rijk”. Niets van dat, wat ons kostbaar en dierbaar is, zal vergaan, maar zal volheid in God vinden. “Zelfs ieder haar van uw hoofd is geteld”, zei Jezus op een dag (Mt. 10, 30). De definitieve wereld zal ook de voleinding van deze aarde zijn, zoals Paulus zegt: "Ook de schepping zelf zal verlost worden uit de slavernij der vergankelijkheid en delen in de glorierijke vrijheid van de kinderen Gods” (Rom. 8, 21). Zo begrijpen we, dat het christendom een sterke hoop schenkt op een mooie toekomst en de weg effent voor de verwerkelijking van deze toekomst. Juist als christen zijn we geroepen om deze nieuwe wereld op te bouwen, opdat we op een dag de ‘wereld van God’ worden, een wereld die alles zal overtreffen wat we zelf zouden hebben kunnen bouwen. In de in de hemel opgenomen Maagd Maria, die volledig deel heeft aan de verrijzenis van de Zoon, overwegen we de verwerkelijking van het menselijke schepsel in overeenstemming met de ‘wereld van God’.

Bidden wij tot de Heer dat hij ons in staat zal stellen te begrijpen hoe kostbaar in zijn ogen ons hele leven is; moge Hij ons geloof in het eeuwige leven versterken en ons mensen van hoop doen zijn, die werken aan de opbouw van een wereld die open is voor God; ons mensen vol vreugde doen zijn, die de schoonheid van de toekomstige wereld begrijpen te midden van de zorgen van het dagelijks leven en in die zekerheid leven, geloven en hopen.

Amen!

Document

Naam: WORTELS VAN DEZE OVERWINNING OP DE DOOD
Hoogfeest van Maria Tenhemelopneming - Parochiekerk van San Tommaso da Villanova - Castel Gandolfo
Soort: Paus Benedictus XVI - Homilie
Auteur: Paus Benedictus XVI
Datum: 15 augustus 2010
Copyrights: © 2018, Libreria Editrice Vaticana / Sef Adams / Stg. InterKerk / Nederlandse Bisschoppenconferentie
Vert. uit het Italiaans: Sef Adams; alineaverdeling en -nummering: redactie
Bewerkt: 19 augustus 2021

Referenties naar dit document

 
Geen documenten gevonden!
 
Geen berichten gevonden!

Opties

Internetadres
Print deze pagina
Dit document bestellen
Startpagina van dit document
Referenties naar dit document
Referenties vanuit dit document
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2021, Stg. InterKerk, Schiedam